Η απελευθέρωση των στρατοπέδων
Ο θάλαμος αερίων του Νταχάου, 20.05.1945
Οι Σοβιετικοί και Δυτικοί απελευθερωτές αντίκρισαν έντρομοι ατέλειωτους σωρούς πτωμάτων.
Φωτογραφικό αρχείο του Δ.Ε.Σ.
Ελεύθεροι!
«Η απελευθέρωση με βρήκε σωστό ερείπιο»
Βασίλης Κοντογεωργίου
Τον Απρίλιο και Μάιο 1945 τα ναζιστικά στρατόπεδα απελευθερώνονται σταδιακά. Οι σωροί των πτωμάτων ήταν ατέλειωτοι, ενώ οι επιζώντες βρισκόταν σε άθλια κατάσταση, υποφέροντας από υποσιτισμό ή θανατηφόρες ασθένειες. Πολλοί πέθαναν λίγες ώρες μετά την απελευθέρωση. Η τεράστια εκμετάλλευση ξένων εργατών προς όφελος της γερμανικής πολεμικής οικονομίας άφηνε ανθρώπινα συντρίμμια διασκορπισμένα στην επικράτεια του ηττημένου πια Τρίτου Ράιχ.
Τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης επικρατούσε το απόλυτο χάος. Εκατομμύρια εκτοπισμένων (DP) περιφέρονται σε αναζήτηση μεταφορικών μέσων να γυρίσουν σπίτι. Από την άλλη, η επικείμενη επιστροφή στην πατρίδα δημιουργούσε διλήμματα στους εκτοπισμένους: να γυρίσουν στην Ελλάδα, να μείνουν στη Γερμανία ή να μεταναστεύσουν αλλού;
Κατά την απελευθέρωση του στρατοπέδου Μπούχενβαλντ, στη Βαϊμάρη της Γερμανίας, απεσταλμένος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού ανακαλύπτει θρυμματισμένα οστά θυμάτων στο στρατόπεδο του Μπούχενβαλντ. Απρίλης 1945.
Φωτογραφικού Αρχείο του Δ.Ε.Σ.
«Είδα φριχτά πράγματα…»
Οι σωροί των πτωμάτων που αντίκρισε ο Παρίσης Μαλιοκάπης στο Νταχάου και η φωτογραφική μηχανή που απέκτησε τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης.
Συλλογή Παρίση Μαλιοκάπη
«Είχα έναν φίλο συγκρατούμενο ο οποίος ήταν δημοσιογράφος. […] Και αυτός ήταν ενήμερος, ήξερε ότι υπάρχει το Νταχάου εκεί. Και μόλις απελευθερωθήκαμε μετά από τρεις μέρες μου λέει θα ΄ρθείς να πάμε στο Νταχάου. […]
Όταν φτάσαμε εκεί πέρα είδα φρικτά πράγματα τα οποία βέβαια ήταν χειρότερα από αυτά που ζούσαμε εμείς. Είδα ένα σωρό πτωμάτων, είχαν συγκεντρώσει και πάρα πολλούς εκατοντάδες δημοσιογράφους εκεί, περίεργοι, στρατός Αμερικανοί, Εγγλέζοι, διάφοροι εκεί, άλλοι ανταποκριταί και παίρναν φωτογραφίες. Και η μυρωδιά βέβαια ήταν αφόρητη αλλά δεν τους θάφταν να πάν περισσότερος κόσμος να τους δει ...Που πήρα και εγώ μια φωτογραφία, ο φίλος μου είχε εξοικονομήσει … ήξερε τα πράγματα και είχε εξοικονομήσει μια μηχανή».
(Π.Μαλιοκάπης)
Οι πρώτες μέρες της απελευθέρωσης ομάδας Ελλήνων αιχμαλώτων στο στρατόπεδο του Άουγκσμπουργκ της Γερμανίας.
Συλλογή Κωνσταντίνου Θεοδώρου
Απελευθέρωση
«1945, το ’45, 29 Απριλίου ελευθερωθήκαμε
΄Ηρθαν οι Αμερικανοί στο στρατόπεδό μας εκεί. Ναι. Μόλις τους είδανε οι Γερμανοί μας εγκατέλειψαν, οι φρουροί κρυφτήκαν και μας αφήσαν ελεύθερους.
Ήρθαν οι Αμερικανοί Μας βρήκαν. Μας βάλαν - σε κακά χάλια βέβαια – μας βάλαν σε ειδική διατροφή. Μετά μας πήραν από κει μας συγκεντρώσαν σε ένα γερμανικό στρατόπεδο, που ήταν … βέβαια τώρα δεν είχε Γερμανούς μέσα. Βάλαν εμάς εκεί Μας μα… φέραν τρόφιμα, κουβαλούσαν, μας ταϊζαν συνέχεια, μας πέρασαν από γιατρούς μας κοιτάξαν».
Παρίσης Μαλιοκάπης
Συσσίτιο στο στρατώνα Χίντεμπουργκ, Άουγκσμπουργκ 29.05.1945 Συλλογή Θεόδωρου Αγιώτη
Κύπελο του Σοβιετικού στρατού παρόμοιο με εκείνο που έφερε μαζί της η Μαριάνθη Ναχμία.
Συλλογή Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν
Η Μαριάνθη Ναχμία, κρατούμενη στο στρατόπεδο Κέπενικ του Βερολίνου, αφηγείται ένα συγκλονιστικό επεισόδιο κατά τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης από τους Ρώσους.
Ελεύθεροι!
Ο Γιώργος Φωκούλης, κρατούμενος στο Κέμπτεν της νότιας Γερμανίας, αφηγείται τις συνθήκες απελευθέρωσης των Ελλήνων κρατουμένων από τους Αμερικανούς, με την κατάληψη του κτηρίου της Λέσχης Αεροπορίας των Γερμανών από τους κρατούμενους και το φαγοπότι που ακολούθησε.
Απελευθέρωση, Μάιος 1945. Ο Φωκούλης όρθιος, με το άσπρο πουκάμισο.
Αρχείο Γιώργου Φωκούλη
Στα ερείπια του Δημαρχείου του Άουξσμπουργκ
10.06.1945
Συλλογή Θεόδωρου Αγιώτη
Σε καταστραμμένα γερμανικά κανόνια,
24.05.1945
Συλλογή Θεόδωρου Αγιώτη
Το ψαλιδάκι του Αθανάσιου Κοντορήγα, με το οποίο περιποιούνταν το μουστάκι του τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης.
Συλλογή Βασίλειου Κοντορήγα
Ρολόι που έφερε ο Γεωργαντζής από πλιάτσικο
Συλλογή Βλάσση Γεωργαντζή
