«Ποτέ πια!»

Ο όρος «Ποτέ πια!» έχει χάσει τη δύναμή του 80 χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς σύγχρονα παραδείγματα καταναγκαστικής εργασίας, γενοκτονιών και στρατοπέδων συγκέντρωσης εξακολουθούν να εμφανίζονται.

Πώς μπορούμε να αντισταθούμε στην επιστροφή του εφιάλτη του Ναζισμού; Πόσο σημαντική είναι η διατήρηση της μνήμης αυτής της εποχής; Διαβάστε τα μηνύματα που έστειλαν στη νεότερη γενιά τρεις επιζώντες

Πρίμο Λέβι (1919 - 1987)

«Τα ναζιστικά στρατόπεδα αποτέλεσαν το αποκορύφωμα, την κορωνίδα του φασισμού, είναι η τερατώδης έκφρασή του. Αλλά ο φασισμός προϋπήρχε του Χίτλερ και του Μουσουλίνι και επέζησε ανοιχτά ή με καλυμμένο πρόσωπο της ήττας του στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Παντού στον κόσμο, εάν γίνει αρχή της παραβίασης των θεμελιωδών ελευθεριών του ανθρώπου και της ισότητας, θα οδηγηθούμε στα στρατόπεδα, είναι δύσκολο να σταματήσεις σε αυτό το δρόμο.» Πρίμο Λέβι, Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» (2023:224)

Όμηρος Πέλλας (Οδυσσέας Γιαννόπουλος, 1921-1962)

«Πόσο θάθελα να τάβλεπες, χωρίς αντίτιμο, τούτα τα ζαρωμένα πετσιά, μακρινέ μου φίλε που κάποτε θ’ανησυχείς για την πρώτη σου ρητίδα… Τι δεν θάδινα να τα βλέπατε όλοι εσείς που ζείτε καλά ύστερ’ από τούτη την καταιγίδα που μας πέταξε εδώ, για να βλέπατε μέχρι πoιο σημείο μπορεί να καταντήσει τον άνθρωπο ο άλλος άνθρωπος, όταν η τρέλλα, το μίσος, η πλεονεξία και η ματαιοδοξία γίνουν ρυθμιστές της τύχης του κόσμου.» Όμηρος Πέλλα, STALAG VI C. Ημερολόγιο της ομηρίας (1962: 217)

Παρίσης Μαλιοκάπης (1925-2016)

«[Ο φίλος μου] πήρε μια φωτογραφία. Και μου έδωσε και εμένα ένα αντίτυπο το οποίο κρατάω μέχρι σήμερα σε ανάμνηση αυτής της τραγικής μοίρας που έτυχε να είναι οι άνθρωποι εκείνοι οι σκελετωμένοι, και τα πτώματα που θέλουμε να τα δείξουμε. Θα τα δείτε. Θα τα δείτε. […] Μέσα μου πιστεύω ποτέ πια πόλεμος. Ποτέ πια πόλεμος. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από τον πόλεμο. Όλα τα άλλα υποφέρονται ο πόλεμος είναι φοβερός δεν υποφέρεται. Έχει όλα τα κακά. Η ζωή πέφτ’ σαν αξία στο μηδέν δεν υπάρχει αξία στη ζωή. Έτυχε πολλές φορές να δω σκοτωμένους, πεταμένους, κεφάλια πεταμένα καταϊ πεσμένα, έβλεπες στους δρόμους στα ερείπια μέσα να ξεθάβουν. Φρικτά πράγματα.»