Στρατόπεδα
Σύντομη περιγραφή των στρατοπέδων του Τρίτου Ράιχ και της φασιστικής Ιταλίας στα οποία κρατήθηκαν στην περίοδο 1941-1945 εκτοπισμένοι από τη Μαγνησία και για τα οποία στάθηκε δυνατόν να εντοπιστούν πληροφορίες. Τα στρατόπεδα διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες:
• Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
• Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
• Στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης
• Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Ά
Άισενερτς (Eisenertz)
Παράρτημα του: Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μικρό παράρτημα του Μαουτχάουζεν για την εξόρυξη σιδήρου από το όρος Erzberg. Βρισκόταν στην ομώνυμη πόλη, 85 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης Γκρατς. Το στρατόπεδο άνοιξε στις 15 Ιουνίου 1943 και ο αριθμός των κρατουμένων δεν υπερέβη ποτέ τους 500. Οι συνθήκες εργασίας ήταν πολύ σκληρές και όσοι δεν άντεχαν στέλνονταν πίσω στο Mαουτχάουζεν, όπου τους περίμενε ο θάνατος. To στρατόπεδο διαλύθηκε το Μάρτιο του 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 914.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μικρό παράρτημα του Μαουτχάουζεν για την εξόρυξη σιδήρου από το όρος Erzberg. Βρισκόταν στην ομώνυμη πόλη, 85 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης Γκρατς. Το στρατόπεδο άνοιξε στις 15 Ιουνίου 1943 και ο αριθμός των κρατουμένων δεν υπερέβη ποτέ τους 500. Οι συνθήκες εργασίας ήταν πολύ σκληρές και όσοι δεν άντεχαν στέλνονταν πίσω στο Mαουτχάουζεν, όπου τους περίμενε ο θάνατος. To στρατόπεδο διαλύθηκε το Μάρτιο του 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 914.
Άουξμπουργκ (Augsburg)
Παράρτημα του: Νταχάου (Dachau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Υπήρχαν πολλά υποστρατόπεδα στην πόλη, συνδεδεμένα με επιχειρήσεις. Π.χ. το Augsburg-Pfersee, όπου οι περισσότεροι κρατούμενοι εργάζονταν για το εργοστάσιο του Messerschmitt. Εκεί υπήρχαν και Έλληνες. Άλλοι Έλληνες και Ελληνίδες εργάζονταν στα κλωστοϋφαντουργεία και στο εργοστάσιο ζαχάρεως. Περίπου οι μισοί Μαγνησιώτες όμηροι μεταφέρθηκαν από το Μόοσμπουργκ στο Άουξμπουργκ, από τους οποίους 120 εγκαταστάθηκαν σε ένα παλιό δημοτικό σχολείο (Luitpoldschule) στη συνοικία Λεχάουζεν (Lechhausen).
Αρχείο Δήμου Άουξμπουργκ, προφορικές μαρτυρίες.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Υπήρχαν πολλά υποστρατόπεδα στην πόλη, συνδεδεμένα με επιχειρήσεις. Π.χ. το Augsburg-Pfersee, όπου οι περισσότεροι κρατούμενοι εργάζονταν για το εργοστάσιο του Messerschmitt. Εκεί υπήρχαν και Έλληνες. Άλλοι Έλληνες και Ελληνίδες εργάζονταν στα κλωστοϋφαντουργεία και στο εργοστάσιο ζαχάρεως. Περίπου οι μισοί Μαγνησιώτες όμηροι μεταφέρθηκαν από το Μόοσμπουργκ στο Άουξμπουργκ, από τους οποίους 120 εγκαταστάθηκαν σε ένα παλιό δημοτικό σχολείο (Luitpoldschule) στη συνοικία Λεχάουζεν (Lechhausen).
Αρχείο Δήμου Άουξμπουργκ, προφορικές μαρτυρίες.
Άουσβιτς (Auschwitz)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης
Δημιουργήθηκε το 1940 κοντά στην Κρακοβία (Πολωνία), αρχικά ως στρατόπεδο συγκέντρωσης για 10.000 Πολωνούς πολιτικούς και ποινικούς κρατούμενους. Στην πορεία όμως εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο και πιο δολοφονικό στρατόπεδο της ναζιστικής Γερμανίας, το οποίο συνδύαζε τρεις διαφορετικές λειτουργίες: ως στρατόπεδο συγκέντρωσης (ΑΟΥΣΒΙΤΣ Ι), ως στρατόπεδο θανάτου (ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΙΙ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ) και ως στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας (ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΙΙΙ ΜΟΝΟΒΙΤΣ). Στο Άουσβιτς Μπιρκενάου δολοφονήθηκαν 1,3 εκατομμύρια ανθρώπων, κατά 90% Εβραίοι. Στο Άουσβιτς κρατήθηκαν όμως και μη Εβραίοι πολιτικοί κρατούμενοι. Μεταξύ αυτών και μια ομάδα 35 Ελληνίδων αντιστασιακών. Μαζί τους ήταν και η Ελένη Βλαχάβα από τον Αλμυρό.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α, 204-220. Βάσω Σταματίου, βαρούμ? γιατί; Μια Ελληνίδα στο Άουσβιτς. Σύγχρονη Εποχή, 2023.
Δημιουργήθηκε το 1940 κοντά στην Κρακοβία (Πολωνία), αρχικά ως στρατόπεδο συγκέντρωσης για 10.000 Πολωνούς πολιτικούς και ποινικούς κρατούμενους. Στην πορεία όμως εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο και πιο δολοφονικό στρατόπεδο της ναζιστικής Γερμανίας, το οποίο συνδύαζε τρεις διαφορετικές λειτουργίες: ως στρατόπεδο συγκέντρωσης (ΑΟΥΣΒΙΤΣ Ι), ως στρατόπεδο θανάτου (ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΙΙ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ) και ως στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας (ΑΟΥΣΒΙΤΣ ΙΙΙ ΜΟΝΟΒΙΤΣ). Στο Άουσβιτς Μπιρκενάου δολοφονήθηκαν 1,3 εκατομμύρια ανθρώπων, κατά 90% Εβραίοι. Στο Άουσβιτς κρατήθηκαν όμως και μη Εβραίοι πολιτικοί κρατούμενοι. Μεταξύ αυτών και μια ομάδα 35 Ελληνίδων αντιστασιακών. Μαζί τους ήταν και η Ελένη Βλαχάβα από τον Αλμυρό.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α, 204-220. Βάσω Σταματίου, βαρούμ? γιατί; Μια Ελληνίδα στο Άουσβιτς. Σύγχρονη Εποχή, 2023.
Β
Βάτενστετ (Watenstedt)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε το Μάιο του 1944 σε συνοικία της βιομηχανικής πόλης Ζάλτσγκιτερ (Salzgitter) για να στεγάσει κρατούμενους που αναγκάστηκαν να εργαστούν στη χαλυβουργία του Μπράουνσβαϊγκ, τμήμα του βιομηχανικού συγκροτήματος Έρμαν Γκέριγκ (Hermann Goering). Στις 7 Απριλίου 1945 οι Ες Ες εκκένωσαν το στρατόπεδο και μετέφεραν τους 5.000 κρατούμενους σε ανοιχτά βαγόνια προς το στρατόπεδο Ράβενσμπρυκ. Πολλοί δεν επέζησαν ή έφτασαν μισοπεθαμένοι. Ανάμεσά τους ήταν και ο Βολιώτης Βασίλης Κοντογεωργίου.
USHMM, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1177-1179. Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Αρχείο Πρωτοδικείου Βόλου, «Αποφάσεις Ναζισμού», 45/16-1-1962.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε το Μάιο του 1944 σε συνοικία της βιομηχανικής πόλης Ζάλτσγκιτερ (Salzgitter) για να στεγάσει κρατούμενους που αναγκάστηκαν να εργαστούν στη χαλυβουργία του Μπράουνσβαϊγκ, τμήμα του βιομηχανικού συγκροτήματος Έρμαν Γκέριγκ (Hermann Goering). Στις 7 Απριλίου 1945 οι Ες Ες εκκένωσαν το στρατόπεδο και μετέφεραν τους 5.000 κρατούμενους σε ανοιχτά βαγόνια προς το στρατόπεδο Ράβενσμπρυκ. Πολλοί δεν επέζησαν ή έφτασαν μισοπεθαμένοι. Ανάμεσά τους ήταν και ο Βολιώτης Βασίλης Κοντογεωργίου.
USHMM, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1177-1179. Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Αρχείο Πρωτοδικείου Βόλου, «Αποφάσεις Ναζισμού», 45/16-1-1962.
Βερολίνο Κέπενικ (Berlin Köpenick)
Παράρτημα του: Ζάξενχαουζεν (Sachenhausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε στα τέλη του Σεπτεμβρίου 1944 στη συνοικία Κέπενικ του Βερολίνου, στην βιομηχανική ζώνη Oberspree. Εκεί απασχολήθηκαν περίπου 680 κρατούμενες για καταναγκαστική εργασία σε εργοστάσιο της AEG Kabelwerk που έφτιαχνε καλώδια. Η πλειοψηφία ήταν Πολωνέζες, οι άλλες εθνικότητες ήταν Ρωσίδες, Γαλλίδες, Ελληνίδες και Ιταλίδες. Μεταξύ 28 Σεπτεμβρίου και 9 Οκτωβρίου 1944 μεταφέρθηκαν εκεί 700 κρατούμενες από το Ράβενσμπρυκ. Το στρατόπεδο βρισκόταν στην απέναντι όχθη του ποταμού Σπρεε και οι κρατούμενες μεταφέρονταν κάθε μέρα στο εργοστάσιο με ποταμόπλοιο. Στις 19 και 20 Απριλίου 1945 μεταφέρθηκαν στις φυλακές Oranienburg και από εκεί σε πορεία θανάτου προς τη Βαλτική Θάλασσα (Ostsee). Στις 3 Μαΐου 1945 απελευθερώθηκαν από αμερικανικά και σοβιετικά στρατεύματα κοντά στο Βερολίνο.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1271-1272.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε στα τέλη του Σεπτεμβρίου 1944 στη συνοικία Κέπενικ του Βερολίνου, στην βιομηχανική ζώνη Oberspree. Εκεί απασχολήθηκαν περίπου 680 κρατούμενες για καταναγκαστική εργασία σε εργοστάσιο της AEG Kabelwerk που έφτιαχνε καλώδια. Η πλειοψηφία ήταν Πολωνέζες, οι άλλες εθνικότητες ήταν Ρωσίδες, Γαλλίδες, Ελληνίδες και Ιταλίδες. Μεταξύ 28 Σεπτεμβρίου και 9 Οκτωβρίου 1944 μεταφέρθηκαν εκεί 700 κρατούμενες από το Ράβενσμπρυκ. Το στρατόπεδο βρισκόταν στην απέναντι όχθη του ποταμού Σπρεε και οι κρατούμενες μεταφέρονταν κάθε μέρα στο εργοστάσιο με ποταμόπλοιο. Στις 19 και 20 Απριλίου 1945 μεταφέρθηκαν στις φυλακές Oranienburg και από εκεί σε πορεία θανάτου προς τη Βαλτική Θάλασσα (Ostsee). Στις 3 Μαΐου 1945 απελευθερώθηκαν από αμερικανικά και σοβιετικά στρατεύματα κοντά στο Βερολίνο.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1271-1272.
Βιέννη
Παράρτημα του: Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πολλά υποστρατόπεδα του Μαουτχάουζεν δημιουργήθηκαν στην τελευταία φάση του
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πολλά υποστρατόπεδα του Μαουτχάουζεν δημιουργήθηκαν στην τελευταία φάση του
Βίνερ Νόιστατ (Wiener Neustadt)
Παράρτημα του: Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 1943 στη θέση της επιχείρησης Raxwerke που παρήγαγε πύραυλους V-2. Εκεί δούλευαν 1.200 πολιτικοί κρατούμενοι, Γάλλοι, Πολωνοί και Σοβιετικοί. Μετά από συμμαχικό βομβαρδισμό τον Αύγουστο του 1943, το εργοστάσιο παραγωγής πυραύλων μεταφέρθηκε υπόγεια στο στρατόπεδο Ντόρα Μίτελμπαου (Dora-Mittelbau) στη Θυριγγία. Στη δεύτερη φάση λειτουργίας του υποστρατοπέδου Βίνερ Νόιστατ, από τον Ιούλιο του 1944 έως την 1η Απριλίου 1945, μεταφέρθηκαν εκεί 700-800 κρατούμενοι από το Μαουτχάουζεν για την παραγωγή πλωτών πυροβολαρχιών. Οι φρουροί ήταν ναύτες. Με την επέλαση του Κόκκινου Στρατού, το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενοι οδηγήθηκαν σε πορεία θανάτου πίσω στο Μαουτχάουζεν.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 956-958.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 1943 στη θέση της επιχείρησης Raxwerke που παρήγαγε πύραυλους V-2. Εκεί δούλευαν 1.200 πολιτικοί κρατούμενοι, Γάλλοι, Πολωνοί και Σοβιετικοί. Μετά από συμμαχικό βομβαρδισμό τον Αύγουστο του 1943, το εργοστάσιο παραγωγής πυραύλων μεταφέρθηκε υπόγεια στο στρατόπεδο Ντόρα Μίτελμπαου (Dora-Mittelbau) στη Θυριγγία. Στη δεύτερη φάση λειτουργίας του υποστρατοπέδου Βίνερ Νόιστατ, από τον Ιούλιο του 1944 έως την 1η Απριλίου 1945, μεταφέρθηκαν εκεί 700-800 κρατούμενοι από το Μαουτχάουζεν για την παραγωγή πλωτών πυροβολαρχιών. Οι φρουροί ήταν ναύτες. Με την επέλαση του Κόκκινου Στρατού, το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενοι οδηγήθηκαν σε πορεία θανάτου πίσω στο Μαουτχάουζεν.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 956-958.
Βούτσετς Φρίζακ (Lager 8 Wutzetz Friesack)
Κατηγορία: Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
Μικρό στρατόπεδο που δημιουργήθηκε το 1943 στο χωριό Βούτσετς, δίπλα στην πόλη Φρίζακ, βορειοδυτικά του Βερολίνου. Οι πρώτοι κρατούμενοι ήταν Πολωνοί, αργότερα προστέθηκαν και στρατιωτικοί από τα Βαλκάνια. Έλληνες αξιωματικοί από τη Μαγνησία μεταφέρθηκαν εκεί από ιταλικά στρατόπεδα μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας (8 Σεπτεμβρίου 1943). Οι συνθήκες κράτησης ήταν υποφερτές.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 211-212.
Μικρό στρατόπεδο που δημιουργήθηκε το 1943 στο χωριό Βούτσετς, δίπλα στην πόλη Φρίζακ, βορειοδυτικά του Βερολίνου. Οι πρώτοι κρατούμενοι ήταν Πολωνοί, αργότερα προστέθηκαν και στρατιωτικοί από τα Βαλκάνια. Έλληνες αξιωματικοί από τη Μαγνησία μεταφέρθηκαν εκεί από ιταλικά στρατόπεδα μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας (8 Σεπτεμβρίου 1943). Οι συνθήκες κράτησης ήταν υποφερτές.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 211-212.
Γ
Γκάρμις-Πάρτενκιρχεν (Garmisch-Partenkirchen)
Παράρτημα του: Νταχάου (Dachau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Υποστρατόπεδο του Νταχάου, νοτιοδυτικά του Μονάχου, που άνοιξε στις 9 Δεκεμβρίου 1944 στο ξενοδοχείο Sonnenbichel, το οποίο πριν λειτουργούσε ως νοσοκομείο των Ες Ες. Η μεταχείριση των κρατουμένων ήταν ήπια.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 476.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Υποστρατόπεδο του Νταχάου, νοτιοδυτικά του Μονάχου, που άνοιξε στις 9 Δεκεμβρίου 1944 στο ξενοδοχείο Sonnenbichel, το οποίο πριν λειτουργούσε ως νοσοκομείο των Ες Ες. Η μεταχείριση των κρατουμένων ήταν ήπια.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 476.
Δ
Δρέσδη (Dresden Universelle)
Παράρτημα του: Φλόσενμπυργκ (Flossenbürg)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 1944, προκειμένου να εργαστούν εκεί γυναίκες αιχμάλωτες για την επιχείρηση Universelle Machine Factory, η οποία κατασκεύαζε εξαρτήματα αεροπλάνων. Στις 19 Ιανουαρίου 1945 μεταφέρθηκε εκεί μια αποστολή 200 γυναικών από το Ράβενσμπρυκ. Ανάμεσά τους ήταν και μια Ελληνίδα. Κατά πάσα πιθανότητα ήταν η Βολιώτισσα Αφροδίτη Κουτρουλή (Καλατζή το γένος). Στη διάρκεια του συμμαχικού βομβαρδισμού της 13ης Φεβρουαρίου 1945 που ισοπέδωσε την πόλη, το εργοστάσιο χτυπήθηκε και πολλές γυναίκες κρατούμενες δραπέτευσαν ή κρύφτηκαν σε κοντινά χωριά όπου εργάζονταν σε αγροκτήματα. Όσες πιάστηκαν μεταφέρθηκαν σε ένα άλλο κοντινό υποστρατόπεδο του Φλόσενμπυργκ, κοντά στην πόλη Πίρνα (Pirna).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 582-584. Συνέντευξη Αφροδίτης Κουτρουλή-Καλατζή.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 1944, προκειμένου να εργαστούν εκεί γυναίκες αιχμάλωτες για την επιχείρηση Universelle Machine Factory, η οποία κατασκεύαζε εξαρτήματα αεροπλάνων. Στις 19 Ιανουαρίου 1945 μεταφέρθηκε εκεί μια αποστολή 200 γυναικών από το Ράβενσμπρυκ. Ανάμεσά τους ήταν και μια Ελληνίδα. Κατά πάσα πιθανότητα ήταν η Βολιώτισσα Αφροδίτη Κουτρουλή (Καλατζή το γένος). Στη διάρκεια του συμμαχικού βομβαρδισμού της 13ης Φεβρουαρίου 1945 που ισοπέδωσε την πόλη, το εργοστάσιο χτυπήθηκε και πολλές γυναίκες κρατούμενες δραπέτευσαν ή κρύφτηκαν σε κοντινά χωριά όπου εργάζονταν σε αγροκτήματα. Όσες πιάστηκαν μεταφέρθηκαν σε ένα άλλο κοντινό υποστρατόπεδο του Φλόσενμπυργκ, κοντά στην πόλη Πίρνα (Pirna).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 582-584. Συνέντευξη Αφροδίτης Κουτρουλή-Καλατζή.
Έ
Έμπενζε (Ebensee)
Παράρτημα του: Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Το στρατόπεδο κατασκευάστηκε το φθινόπωρο του 1943 ως υπόγειο συγκρότημα εργοστασίων πολεμικής βιομηχανίας, με κεντρικό στόχο την παραγωγή πυραύλων V-2. Τον Ιανουάριο του 1945 ο αριθμός κρατουμένων αυξήθηκε απότομα σε 18.500, λόγω της εκκένωσης άλλων στρατοπέδων πιο ανατολικά. Λόγω των απάνθρωπων συνθηκών διαβίωσης και του υπερπληθυσμού, πάνω από 8.000 πέθαναν στο Έμπενζε. Την τελευταία μέρα οι φρουροί ήθελαν να σκοτώσουν όλους τους κρατούμενους στις υπόγειες στοές, αλλά αυτοί αρνήθηκαν να μπουν μέσα και έτσι γλύτωσαν. Την άλλη μέρα, στις 6 Μαΐου 1945, απελευθερώθηκαν από τους Αμερικανούς.
USHMΜ Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 911-913.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Το στρατόπεδο κατασκευάστηκε το φθινόπωρο του 1943 ως υπόγειο συγκρότημα εργοστασίων πολεμικής βιομηχανίας, με κεντρικό στόχο την παραγωγή πυραύλων V-2. Τον Ιανουάριο του 1945 ο αριθμός κρατουμένων αυξήθηκε απότομα σε 18.500, λόγω της εκκένωσης άλλων στρατοπέδων πιο ανατολικά. Λόγω των απάνθρωπων συνθηκών διαβίωσης και του υπερπληθυσμού, πάνω από 8.000 πέθαναν στο Έμπενζε. Την τελευταία μέρα οι φρουροί ήθελαν να σκοτώσουν όλους τους κρατούμενους στις υπόγειες στοές, αλλά αυτοί αρνήθηκαν να μπουν μέσα και έτσι γλύτωσαν. Την άλλη μέρα, στις 6 Μαΐου 1945, απελευθερώθηκαν από τους Αμερικανούς.
USHMΜ Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 911-913.
Έσσεν (Essen) ή Έσσεν Στέλε (Essen Steele)
Παράρτημα του: Μπούχενβαλτ (Buchenwald)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Λειτούργησε από το Φεβρουάριο του1944 έως τον Μάρτιο του 1945 σε βιομηχανικό προάστιο της πόλης Έσσεν. Ήταν πρωτοβουλία των Δήμων Έσσεν και Ντύσελντορφ, με κύριο σκοπό την ανακύκλωση σε οικοδομικά υλικά των ερειπίων που άφησαν οι συμμαχικοί βομβαρδισμοί. Το έργο ανατέθηκε στην επιχείρηση Deutsche Erd-und-Steinwerke (Γερμανική Επιχείρηση Επεξεργασίας Χωμάτων και Πέτρας), η οποία εκμεταλλεύτηκε την εργασία των κρατουμένων του στρατοπέδου. Ανάμεσά τους και πολλοί Μαγνησιώτες. Στην ίδια πόλη λειτουργούσε επίσης μια χαλυβουργία όπου δούλευαν 50 Εβραίες από την Ουγγαρία από τον Αύγουστο του1944.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I A (2009), 341-345.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Λειτούργησε από το Φεβρουάριο του1944 έως τον Μάρτιο του 1945 σε βιομηχανικό προάστιο της πόλης Έσσεν. Ήταν πρωτοβουλία των Δήμων Έσσεν και Ντύσελντορφ, με κύριο σκοπό την ανακύκλωση σε οικοδομικά υλικά των ερειπίων που άφησαν οι συμμαχικοί βομβαρδισμοί. Το έργο ανατέθηκε στην επιχείρηση Deutsche Erd-und-Steinwerke (Γερμανική Επιχείρηση Επεξεργασίας Χωμάτων και Πέτρας), η οποία εκμεταλλεύτηκε την εργασία των κρατουμένων του στρατοπέδου. Ανάμεσά τους και πολλοί Μαγνησιώτες. Στην ίδια πόλη λειτουργούσε επίσης μια χαλυβουργία όπου δούλευαν 50 Εβραίες από την Ουγγαρία από τον Αύγουστο του1944.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I A (2009), 341-345.
Ζ
Ζάξενχαουζεν (Sachenhausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα στρατόπεδα του Τρίτου Ράιχ. Βρισκόταν 35 χιλιόμετρα βόρεια του Βερολίνου. Εγκαινιάστηκε το 1936 ως πρότυπο στρατόπεδο υπό την διοίκηση των Ες Ες. Το 1944 αυξήθηκαν κατακόρυφα οι αριθμοί κρατουμένων αλλά και των υποστρατοπέδων του. Τα περισσότερα νέα υποστρατόπεδα βρισκόταν στο Βερολίνο ή στην ευρύτερη περιφέρεια του Βραδεμβούργου. Τον Ιανουάριο του 1945 ο συνολικός αριθμός κρατουμένων είχε φθάσει στους 66.000, από τους οποίους 13.000 ήταν γυναίκες. Οι νεκροί υπολογίζονται σε 40-50.000. Στις 21 Απριλίου 1945 33.000 κρατούμενοι εκκενώθηκαν με πορεία θανάτου προς τα δυτικά, ενώ χιλιάδες δεν επέζησαν.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1256-1260.
Ένα από τα παλαιότερα και μεγαλύτερα στρατόπεδα του Τρίτου Ράιχ. Βρισκόταν 35 χιλιόμετρα βόρεια του Βερολίνου. Εγκαινιάστηκε το 1936 ως πρότυπο στρατόπεδο υπό την διοίκηση των Ες Ες. Το 1944 αυξήθηκαν κατακόρυφα οι αριθμοί κρατουμένων αλλά και των υποστρατοπέδων του. Τα περισσότερα νέα υποστρατόπεδα βρισκόταν στο Βερολίνο ή στην ευρύτερη περιφέρεια του Βραδεμβούργου. Τον Ιανουάριο του 1945 ο συνολικός αριθμός κρατουμένων είχε φθάσει στους 66.000, από τους οποίους 13.000 ήταν γυναίκες. Οι νεκροί υπολογίζονται σε 40-50.000. Στις 21 Απριλίου 1945 33.000 κρατούμενοι εκκενώθηκαν με πορεία θανάτου προς τα δυτικά, ενώ χιλιάδες δεν επέζησαν.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1256-1260.
Κ
Κάουφεριγκ (Kaufering)
Παράρτημα του: Νταχάου (Dachau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μεγάλο συγκρότημα 11 υποστρατοπέδων του Νταχάου κοντά στο χωριό Λάντςμπεργκ αμ Λεχ (Landsberg am Lech), όπου από το καλοκαίρι του 1944 30.000 κρατούμενοι, κυρίως Εβραίοι, εργάζονταν σε υπόγεια πολεμικά εργοστάσια. Η θνησιμότητα ήταν μεγάλη.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 488-490.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μεγάλο συγκρότημα 11 υποστρατοπέδων του Νταχάου κοντά στο χωριό Λάντςμπεργκ αμ Λεχ (Landsberg am Lech), όπου από το καλοκαίρι του 1944 30.000 κρατούμενοι, κυρίως Εβραίοι, εργάζονταν σε υπόγεια πολεμικά εργοστάσια. Η θνησιμότητα ήταν μεγάλη.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 488-490.
Κέμπτεν (Kempten)
Παράρτημα του: Νταχάου (Dachau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 1943 από την επιχείρηση Helmut Sachse. Οι κρατούμενοι στεγάστηκαν πρώτα σε παλιό υφαντουργείο και μετά σε ανακαινισμένο στάβλο αναπαραγωγής βοοειδών. Υπήρχαν και παράγκες κοντά στο Ανατολικό Σιδηροδρομικό Σταθμό που βομβαρδίστηκε. Οι φρουροί ήταν αεροπόροι και -με μια εξαίρεση- ήπιας συμπεριφοράς. Το στρατόπεδο εκκενώθηκε στα τέλη Απριλίου του 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 490-492.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 1943 από την επιχείρηση Helmut Sachse. Οι κρατούμενοι στεγάστηκαν πρώτα σε παλιό υφαντουργείο και μετά σε ανακαινισμένο στάβλο αναπαραγωγής βοοειδών. Υπήρχαν και παράγκες κοντά στο Ανατολικό Σιδηροδρομικό Σταθμό που βομβαρδίστηκε. Οι φρουροί ήταν αεροπόροι και -με μια εξαίρεση- ήπιας συμπεριφοράς. Το στρατόπεδο εκκενώθηκε στα τέλη Απριλίου του 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 490-492.
Λ
Λάμσντορφ (STALAG VIII B Lamsdorf)
Κατηγορία: Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
Το στρατόπεδο δημιουργήθηκε στο τέλος του 1939 στην Άνω Σιλεσία (σήμερα μέρος της Πολωνίας) και εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου του Τρίτου Ράιχ, με 97.646 κρατούμενους και 600-700 συνδεόμενα εργοτάξια. Οι αιχμάλωτοι ήταν κυρίως Βρετανοί και Ιταλοί. Ενώ οι συνθήκες κράτησης ήταν αρχικά σχετικά καλές, προς το τέλος του πολέμου, λόγω του υπερπληθυσμού, επιδεινώθηκαν σοβαρά.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 446-448.
Το στρατόπεδο δημιουργήθηκε στο τέλος του 1939 στην Άνω Σιλεσία (σήμερα μέρος της Πολωνίας) και εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου του Τρίτου Ράιχ, με 97.646 κρατούμενους και 600-700 συνδεόμενα εργοτάξια. Οι αιχμάλωτοι ήταν κυρίως Βρετανοί και Ιταλοί. Ενώ οι συνθήκες κράτησης ήταν αρχικά σχετικά καλές, προς το τέλος του πολέμου, λόγω του υπερπληθυσμού, επιδεινώθηκαν σοβαρά.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 446-448.
Λειψία Σένεφελτ (Leipzig Schönefeld)
Παράρτημα του: Μπούχενβαλτ (Buchenwald)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Η συνοικία Σένεφελτ της Λειψίας ήταν έδρα της επιχείρησης πολεμικού υλικού HASAG, ενός από τους κύριους εργοδότες που εκμεταλλεύονταν την εργασία αιχμαλώτων στρατοπέδων συγκέντρωσης. Στα τέλη του 1944 απασχολούσε συνολικά πάνω από 16.000 κρατούμενους. Το 1944 άνοιξαν στη συνοικία αυτή δύο υποστρατόπεδα, ένα για άντρες και το άλλο για γυναίκες. Το καλοκαίρι του 1944 έφτασαν στο τελευταίο 2.000 γυναίκες από το Ράβενσμπρυκ, μεταξύ αυτών και 60 Ελληνίδες. Η Αλμυριώτισσα Κατίνα Κακασή ήταν μία από αυτές. Στα τέλη Απριλίου του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενες οδηγήθηκαν σε πορεία θανάτου, μέχρι να συναντήσουν, μισοπεθαμένες, τα αμερικάνικα στρατεύματα στην πόλη Βούρτσεν (Wurzen).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 378-380.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Η συνοικία Σένεφελτ της Λειψίας ήταν έδρα της επιχείρησης πολεμικού υλικού HASAG, ενός από τους κύριους εργοδότες που εκμεταλλεύονταν την εργασία αιχμαλώτων στρατοπέδων συγκέντρωσης. Στα τέλη του 1944 απασχολούσε συνολικά πάνω από 16.000 κρατούμενους. Το 1944 άνοιξαν στη συνοικία αυτή δύο υποστρατόπεδα, ένα για άντρες και το άλλο για γυναίκες. Το καλοκαίρι του 1944 έφτασαν στο τελευταίο 2.000 γυναίκες από το Ράβενσμπρυκ, μεταξύ αυτών και 60 Ελληνίδες. Η Αλμυριώτισσα Κατίνα Κακασή ήταν μία από αυτές. Στα τέλη Απριλίου του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενες οδηγήθηκαν σε πορεία θανάτου, μέχρι να συναντήσουν, μισοπεθαμένες, τα αμερικάνικα στρατεύματα στην πόλη Βούρτσεν (Wurzen).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 378-380.
Λιντς (Linz)
Παράρτημα του: Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στην πόλη Λιντς δημιουργήθηκαν τρία υποστρατόπεδα, όπου κρατούμενοι του Μαουτχάουζεν εργάζονταν για το βιομηχανικό συγκρότημα Έρμαν Γκέριγκ (Hermann Goering) και άλλες επιχειρήσεις για την παραγωγή οικοδομικών υλικών και πολεμικού υλικού και για την κατασκευή αντιαεροπορικών καταφυγίων.
USHMM, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 927-932.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στην πόλη Λιντς δημιουργήθηκαν τρία υποστρατόπεδα, όπου κρατούμενοι του Μαουτχάουζεν εργάζονταν για το βιομηχανικό συγκρότημα Έρμαν Γκέριγκ (Hermann Goering) και άλλες επιχειρήσεις για την παραγωγή οικοδομικών υλικών και πολεμικού υλικού και για την κατασκευή αντιαεροπορικών καταφυγίων.
USHMM, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 927-932.
Λούμπλιν (Lublin) ή Μάιντανεκ (Majdanek)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης
Στρατόπεδο θανάτου και συγκέντρωσης, που δημιουργήθηκε το 1941 στην πόλη Λούμπλιν νότια της Βαρσοβίας. Συνολικά πέρασαν περίπου 250.000 κρατούμενοι σε αυτό το στρατόπεδο, αρχικά κυρίως Εβραίοι που προορίζονται για τους θαλάμους αερίων ή για άλλους τρόπους θανάτωσης. Από τα τέλη του 1943 λειτούργησε περισσότερο ως στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας και θανάτωσης για μη Εβραίους κρατούμενους. Το Μάιντανεκ ήταν το πρώτο στρατόπεδο που απελευθερώθηκε, στα τέλη Ιουλίου του 1944.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β, 875-880.
Στρατόπεδο θανάτου και συγκέντρωσης, που δημιουργήθηκε το 1941 στην πόλη Λούμπλιν νότια της Βαρσοβίας. Συνολικά πέρασαν περίπου 250.000 κρατούμενοι σε αυτό το στρατόπεδο, αρχικά κυρίως Εβραίοι που προορίζονται για τους θαλάμους αερίων ή για άλλους τρόπους θανάτωσης. Από τα τέλη του 1943 λειτούργησε περισσότερο ως στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας και θανάτωσης για μη Εβραίους κρατούμενους. Το Μάιντανεκ ήταν το πρώτο στρατόπεδο που απελευθερώθηκε, στα τέλη Ιουλίου του 1944.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β, 875-880.
Μ
Μαγδεμβούργο (Magdeburg)
Παράρτημα του: Μπούχενβαλτ (Buchenwald)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Εργοτάξιο της επιχείρησης πολεμικής βιομηχανίας Πόλτε. Εκεί στέλνονταν γυναίκες από τα στρατόπεδα του Μπούχενβαλτ και του Ράβενσμπρυκ. Το στρατόπεδο δημιουργήθηκε στις 14 Ιουνίου 1944, ακριβώς απέναντι από το εργοστάσιο Πόλτε (Poltestrasse 65-91). Περίπου 1.800 γυναίκες δούλευαν εκεί, οι περισσότερες από την Σοβιετική Ένωση. Οι συνθήκες διαβίωσης ήταν άθλιες.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 389-390.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Εργοτάξιο της επιχείρησης πολεμικής βιομηχανίας Πόλτε. Εκεί στέλνονταν γυναίκες από τα στρατόπεδα του Μπούχενβαλτ και του Ράβενσμπρυκ. Το στρατόπεδο δημιουργήθηκε στις 14 Ιουνίου 1944, ακριβώς απέναντι από το εργοστάσιο Πόλτε (Poltestrasse 65-91). Περίπου 1.800 γυναίκες δούλευαν εκεί, οι περισσότερες από την Σοβιετική Ένωση. Οι συνθήκες διαβίωσης ήταν άθλιες.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 389-390.
Μάνχαϊμ Ζάντχοφεν (Mannheim Sandhofen)
Παράρτημα του: Νάτσβαϊλερ-Στρούτχοφ (Natzweiler-Struthof)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Άνοιξε στις 27 Σεπτεμβρίου 1944 σε προάστιο του Μάνχαϊμ. Οι περισσότεροι κρατούμενοι ήταν Πολωνοί που δούλευαν στο εργοστάσιο Daimler-Benz. Στεγάστηκαν σε 3 σχολεία. Το Μάρτιο του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε με πορεία θανάτου προς το Νταχάου, από την οποία επέζησαν μόνο 175 από 1.500.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1044.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Άνοιξε στις 27 Σεπτεμβρίου 1944 σε προάστιο του Μάνχαϊμ. Οι περισσότεροι κρατούμενοι ήταν Πολωνοί που δούλευαν στο εργοστάσιο Daimler-Benz. Στεγάστηκαν σε 3 σχολεία. Το Μάρτιο του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε με πορεία θανάτου προς το Νταχάου, από την οποία επέζησαν μόνο 175 από 1.500.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1044.
Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα συγκέντρωσης του ναζιστικού καθεστώτος και με τη μεγαλύτερη θνησιμότητα. Ιδρύθηκε το 1938 σε αυστριακό έδαφος, αρχικά ως στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας για την εκμετάλλευση των λατομείων γρανίτη που βρισκόταν εκεί κοντά. Στα οκτώ χρόνια λειτουργίας πέρασαν 200.000 κρατούμενοι στο κεντρικό στρατόπεδο και στα 40 παραρτήματά του. Οι Έλληνες κρατούμενοι υπολογίζονται σε 3.500 περίπου. Το μεγαλύτερο υποστρατόπεδο ήταν το Γκούζεν (Gusen). Οι νεκροί υπολογίζονται σε περισσότερους από 90.000. Περίπου 5.000 κρατούμενοι δολοφονήθηκαν στους θαλάμους αερίων του πρώην «Ινστιτούτου Ευθανασίας Χάρτχαϊμ» κοντά στο Λιντς. Το Μαουτχάουζεν απελευθερώθηκε από τους Αμερικανούς στις 5 Μαΐου 1945.
USHMΜ Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 900-904.
Ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα συγκέντρωσης του ναζιστικού καθεστώτος και με τη μεγαλύτερη θνησιμότητα. Ιδρύθηκε το 1938 σε αυστριακό έδαφος, αρχικά ως στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας για την εκμετάλλευση των λατομείων γρανίτη που βρισκόταν εκεί κοντά. Στα οκτώ χρόνια λειτουργίας πέρασαν 200.000 κρατούμενοι στο κεντρικό στρατόπεδο και στα 40 παραρτήματά του. Οι Έλληνες κρατούμενοι υπολογίζονται σε 3.500 περίπου. Το μεγαλύτερο υποστρατόπεδο ήταν το Γκούζεν (Gusen). Οι νεκροί υπολογίζονται σε περισσότερους από 90.000. Περίπου 5.000 κρατούμενοι δολοφονήθηκαν στους θαλάμους αερίων του πρώην «Ινστιτούτου Ευθανασίας Χάρτχαϊμ» κοντά στο Λιντς. Το Μαουτχάουζεν απελευθερώθηκε από τους Αμερικανούς στις 5 Μαΐου 1945.
USHMΜ Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 900-904.
Μαρία Λάντσεντορφ (Maria Lanzendorf)
Παράρτημα του: Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στην κοινότητα Όμπερλαντσεντορφ (Oberlanzendorf), στην ευρύτερη περιφέρεια της Βιέννης, λειτούργησε από το 1940 ένα στρατόπεδο «αναμόρφωσης δια της εργασίας» (Arbeitserziehungslager), το οποίο υπαγόταν διοικητικά στην Γκεστάπο. Σε αυτό κρατήθηκαν αρχικά Γερμανοί «αντικοινωνικοί» και στη συνέχεια εκτοπισμένοι ξένοι εργάτες που διώκονταν ποινικά, αλλά και αντιστασιακοί. Υπήρχε και χωριστό στρατόπεδο γυναικών. Την 1η Απριλίου 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και 400 κρατούμενοι αναγκάστηκαν να μπουν σε πορεία θανάτου προς το Μαουτχάουζεν, όπου πολλοί πέθαναν ή σκοτώθηκαν.
Wien Geschichte Wiki
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στην κοινότητα Όμπερλαντσεντορφ (Oberlanzendorf), στην ευρύτερη περιφέρεια της Βιέννης, λειτούργησε από το 1940 ένα στρατόπεδο «αναμόρφωσης δια της εργασίας» (Arbeitserziehungslager), το οποίο υπαγόταν διοικητικά στην Γκεστάπο. Σε αυτό κρατήθηκαν αρχικά Γερμανοί «αντικοινωνικοί» και στη συνέχεια εκτοπισμένοι ξένοι εργάτες που διώκονταν ποινικά, αλλά και αντιστασιακοί. Υπήρχε και χωριστό στρατόπεδο γυναικών. Την 1η Απριλίου 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και 400 κρατούμενοι αναγκάστηκαν να μπουν σε πορεία θανάτου προς το Μαουτχάουζεν, όπου πολλοί πέθαναν ή σκοτώθηκαν.
Wien Geschichte Wiki
Μαρκτ Πόγκαου (STALAG XVIII-C ή 317 Markt Pongau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
Μικρή πόλη νότια του Σάλτσμπουργκ (Αυστρία). Στρατόπεδο για αιχμάλωτους πολέμου που άνοιξε τον Απρίλιο του 1941, με σχετικά σταθερό πληθυσμό σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, 15.000 με 23.000 κρατούμενους. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας μεταφέρθηκαν εκεί αιχμάλωτοι από ιταλικά στρατόπεδα. Στις τελευταίες μέρες του πολέμου έφτασαν εκεί 13.000 αιχμάλωτοι σε πορεία θανάτου από το Βόλφσμπεργκ (Wolfsberg). Το στρατόπεδο απελευθερώθηκε από τους Αμερικανούς στις 8 Μαΐου 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 307-309.
Μικρή πόλη νότια του Σάλτσμπουργκ (Αυστρία). Στρατόπεδο για αιχμάλωτους πολέμου που άνοιξε τον Απρίλιο του 1941, με σχετικά σταθερό πληθυσμό σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, 15.000 με 23.000 κρατούμενους. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας μεταφέρθηκαν εκεί αιχμάλωτοι από ιταλικά στρατόπεδα. Στις τελευταίες μέρες του πολέμου έφτασαν εκεί 13.000 αιχμάλωτοι σε πορεία θανάτου από το Βόλφσμπεργκ (Wolfsberg). Το στρατόπεδο απελευθερώθηκε από τους Αμερικανούς στις 8 Μαΐου 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 307-309.
Μάρλαγκ-Μίλαγκ (STALAG X-B Marlag-Milag)
Κατηγορία: Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
Στρατόπεδο για αιχμάλωτους πολέμου του Ναυτικού, κοντά στην πόλη Βρέμη (Bremen). Σε αυτό κρατήθηκε ο Χριστόφορος Μανόπουλος από την Τσαγκαράδα, που σώθηκε από τη βύθιση του υποβρυχίου «Κατσώνης» ανοιχτά της Σκιάθου (14 Σεπτεμβρίου 1943). Το στρατόπεδο απελευθερώθηκε στις 27-28 Απριλίου 1945 από βρετανικά συμμαχικά στρατεύματα.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 209-210.
Στρατόπεδο για αιχμάλωτους πολέμου του Ναυτικού, κοντά στην πόλη Βρέμη (Bremen). Σε αυτό κρατήθηκε ο Χριστόφορος Μανόπουλος από την Τσαγκαράδα, που σώθηκε από τη βύθιση του υποβρυχίου «Κατσώνης» ανοιχτά της Σκιάθου (14 Σεπτεμβρίου 1943). Το στρατόπεδο απελευθερώθηκε στις 27-28 Απριλίου 1945 από βρετανικά συμμαχικά στρατεύματα.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 209-210.
Μελκ (Melk)
Παράρτημα του: Μαουτχάουζεν (Mauthausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Παράρτημα του Mαουτχάουζεν που δημιουργήθηκε τον Ιανουάριο του 1944, 100 χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης Λιντς και τέθηκε σε λειτουργία στις 21 Απριλίου 1944. Συνολικά κρατήθηκαν εκεί 14.390 αιχμάλωτοι από τουλάχιστον 26 χώρες. Η θνησιμότητα ήταν μεγάλη, ανάμεσα στους νεκρούς καταγράφτηκαν και 101 Έλληνες. Οι κρατούμενοι εργάζονταν σε υπόγειες στοές για την εταιρεία Quarz, θυγατρική της εταιρείας πολεμικής βιομηχανίας Steyr-Daimler-Puch. Τον Απρίλιο του 1945 οι επιζώντες εκκενώθηκαν προς Μαουτχάουζεν, Έμπενζε και Γκούζεν.
USHMM Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 935-936.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Παράρτημα του Mαουτχάουζεν που δημιουργήθηκε τον Ιανουάριο του 1944, 100 χιλιόμετρα ανατολικά της πόλης Λιντς και τέθηκε σε λειτουργία στις 21 Απριλίου 1944. Συνολικά κρατήθηκαν εκεί 14.390 αιχμάλωτοι από τουλάχιστον 26 χώρες. Η θνησιμότητα ήταν μεγάλη, ανάμεσα στους νεκρούς καταγράφτηκαν και 101 Έλληνες. Οι κρατούμενοι εργάζονταν σε υπόγειες στοές για την εταιρεία Quarz, θυγατρική της εταιρείας πολεμικής βιομηχανίας Steyr-Daimler-Puch. Τον Απρίλιο του 1945 οι επιζώντες εκκενώθηκαν προς Μαουτχάουζεν, Έμπενζε και Γκούζεν.
USHMM Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 935-936.
Μέπεν (Meppen)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δύο κοντινά στρατόπεδα λειτουργούσαν σε αυτή την περιοχή (Emsland), κοντά στα γερμανο-ολλανδικά σύνορα από το 1933, με κύριο σκοπό το σωφρονισμό αντιχιτλερικών πολιτικών κρατουμένων. Αργότερα, στο διάστημα 1943-1944 ενσωματώθηκαν διαδοχικά στο δίκτυο δορυφόρων του στρατοπέδου αιχμαλώτων πολέμου του Μπάτχορν και του Νόιενγκαμε. Οι κρατούμενοι αναγκάζονταν να σκάβουν χαρακώματα στα λεγόμενα «Ολλανδικά Οχυρά», μια βαλτώδη περιοχή κοντά στα ολλανδικά σύνορα. Οι συνθήκες εργασίας ήταν ιδιαίτερα σκληρές. Το στρατόπεδο εκκενώθηκε τέλη Μαρτίου 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1159-1164
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δύο κοντινά στρατόπεδα λειτουργούσαν σε αυτή την περιοχή (Emsland), κοντά στα γερμανο-ολλανδικά σύνορα από το 1933, με κύριο σκοπό το σωφρονισμό αντιχιτλερικών πολιτικών κρατουμένων. Αργότερα, στο διάστημα 1943-1944 ενσωματώθηκαν διαδοχικά στο δίκτυο δορυφόρων του στρατοπέδου αιχμαλώτων πολέμου του Μπάτχορν και του Νόιενγκαμε. Οι κρατούμενοι αναγκάζονταν να σκάβουν χαρακώματα στα λεγόμενα «Ολλανδικά Οχυρά», μια βαλτώδη περιοχή κοντά στα ολλανδικά σύνορα. Οι συνθήκες εργασίας ήταν ιδιαίτερα σκληρές. Το στρατόπεδο εκκενώθηκε τέλη Μαρτίου 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1159-1164
Μόναχο (München)
Παράρτημα του: Νταχάου (Dachau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πολλά υποστρατόπεδα διάσπαρτα στην πόλη.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πολλά υποστρατόπεδα διάσπαρτα στην πόλη.
Μόοσμπουργκ (STALAG VIIA Moosburg)
Κατηγορία: Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
Ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα για αιχμάλωτους πολέμου στη ναζιστική Γερμανία, με πάνω από 70.000 κρατούμενους στο τέλος του πολέμου. Βρισκόταν βόρεια της πόλης Μόοσμπουργκ (Βαυαρία), κοντά στο Μόναχο. Η πλειοψηφία των εκτοπισμένων από τη Μαγνησία στάλθηκαν σε αυτό το στρατόπεδο, παρόλο που οι περισσότεροι δεν ήταν στρατιωτικοί. Δύο μεγάλες αποστολές έφτασαν εκεί το καλοκαίρι του 1944. Στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε άλλα στρατόπεδα εργασίας σε κοντινές πόλεις (Άουξμπουργκ, Κέμπτεν, Γκάρμις-Παρτενκιρχεν, Μόναχο).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 439-442.
Ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα για αιχμάλωτους πολέμου στη ναζιστική Γερμανία, με πάνω από 70.000 κρατούμενους στο τέλος του πολέμου. Βρισκόταν βόρεια της πόλης Μόοσμπουργκ (Βαυαρία), κοντά στο Μόναχο. Η πλειοψηφία των εκτοπισμένων από τη Μαγνησία στάλθηκαν σε αυτό το στρατόπεδο, παρόλο που οι περισσότεροι δεν ήταν στρατιωτικοί. Δύο μεγάλες αποστολές έφτασαν εκεί το καλοκαίρι του 1944. Στη συνέχεια μεταφέρθηκαν σε άλλα στρατόπεδα εργασίας σε κοντινές πόλεις (Άουξμπουργκ, Κέμπτεν, Γκάρμις-Παρτενκιρχεν, Μόναχο).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 439-442.
Μπαντ Μπέντχαϊμ (Bad Bentheim) και Γκίλντεχαους (Gildehaus)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δύο μικρές κοινότητες δίπλα στα ολλανδικά σύνορα, νότια του Νόρτχορν (Nordhorn), στο Emsland. Εκεί το φθινόπωρο του 1944 στάλθηκαν κάποιοι Έλληνες αιχμάλωτοι πολέμου από το STALAG VI C Μπάτχορν.
Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Αρχείο Πρωτοδικείου Βόλου, «Αποφάσεις Ναζισμού», ενδεικτικά 487/28-2-1962, 357/31-1-1962, 656/31-3-1962.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δύο μικρές κοινότητες δίπλα στα ολλανδικά σύνορα, νότια του Νόρτχορν (Nordhorn), στο Emsland. Εκεί το φθινόπωρο του 1944 στάλθηκαν κάποιοι Έλληνες αιχμάλωτοι πολέμου από το STALAG VI C Μπάτχορν.
Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Αρχείο Πρωτοδικείου Βόλου, «Αποφάσεις Ναζισμού», ενδεικτικά 487/28-2-1962, 357/31-1-1962, 656/31-3-1962.
Μπάρι (Bari)
Κατηγορία: Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Μεγάλο στρατόπεδο αρ. 75 για αιχμαλώτους πολέμου, στη συνοικία Τόρε Τρέσκα (Torre Tresca) της πόλης Μπάρι (νότια Ιταλία). Σε αυτό κρατήθηκαν και Έλληνες αιχμάλωτοι, μεταξύ των οποίων ναυτικοί των Σποράδων που συμμετείχαν στο δίκτυο διαφυγής συμμάχων προς τη Μέση Ανατολή. Μετά την απελευθέρωση λειτούργησε ως στρατόπεδο εκτοπισμένων (D.P.) επιζώντων των ναζιστικών στρατοπέδων εν αναμονή της επιστροφής στην πατρίδα.
Μεγάλο στρατόπεδο αρ. 75 για αιχμαλώτους πολέμου, στη συνοικία Τόρε Τρέσκα (Torre Tresca) της πόλης Μπάρι (νότια Ιταλία). Σε αυτό κρατήθηκαν και Έλληνες αιχμάλωτοι, μεταξύ των οποίων ναυτικοί των Σποράδων που συμμετείχαν στο δίκτυο διαφυγής συμμάχων προς τη Μέση Ανατολή. Μετά την απελευθέρωση λειτούργησε ως στρατόπεδο εκτοπισμένων (D.P.) επιζώντων των ναζιστικών στρατοπέδων εν αναμονή της επιστροφής στην πατρίδα.
Μπάτχορν (STALAG VI C Bathorn)
Κατηγορία: Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
Μεγάλο στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου κοντά στα γερμανο-ολλανδικά σύνορα. Από την αρχή του πολέμου κρατήθηκαν εκεί κυρίως Σοβιετικοί, Γάλλοι και Πολωνοί αιχμάλωτοι. Τον Αύγουστο του 1944 έφτασε και μια αποστολή τουλάχιστον 500 Ελλήνων, μεταξύ αυτών και πολλοί Μαγνησιώτες, οι οποίοι στη συνέχεια μεταφέρθηκαν διαδοχικά σε διάφορα εργοτάξια της βορειοδυτικής Γερμανίας, καταλήγοντας στο στρατόπεδο του Έσσεν.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 429-431.
Μεγάλο στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου κοντά στα γερμανο-ολλανδικά σύνορα. Από την αρχή του πολέμου κρατήθηκαν εκεί κυρίως Σοβιετικοί, Γάλλοι και Πολωνοί αιχμάλωτοι. Τον Αύγουστο του 1944 έφτασε και μια αποστολή τουλάχιστον 500 Ελλήνων, μεταξύ αυτών και πολλοί Μαγνησιώτες, οι οποίοι στη συνέχεια μεταφέρθηκαν διαδοχικά σε διάφορα εργοτάξια της βορειοδυτικής Γερμανίας, καταλήγοντας στο στρατόπεδο του Έσσεν.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol IV (2022), 429-431.
Μπέργκεν-Μπέλζεν (Bergen-Belsen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε την άνοιξη του 1943 για Εβραίους που εξαιρούνταν από την εξόντωση σε θαλάμους αερίων, προκειμένου να ανταλλάσσονται με Γερμανούς κρατούμενους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στην πραγματικότητα λίγοι μόνο Εβραίοι ανταλλάχτηκαν και από την άνοιξη του 1944 μεταφέρονταν εκεί και άλλοι κρατούμενοι (μη Εβραίοι). Προς το τέλος του πολέμου, το στρατόπεδο μεταβλήθηκε σε κέντρο υποδοχής επιζώντων από πορείες θανάτου από άλλα στρατόπεδα που βρίσκονταν πιο ανατολικά. Ο πληθυσμός υπερδιπλασιάστηκε από 15.000 τον Δεκέμβριο του 1944 σε 41.250 τον Μάρτιο του 1945. Λόγω του υπερπληθυσμού, του λιμού και των ασθενειών, η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα υψηλή (οι νεκροί υπολογίζονται συνολικά σε 37.000).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 278-281.
Δημιουργήθηκε την άνοιξη του 1943 για Εβραίους που εξαιρούνταν από την εξόντωση σε θαλάμους αερίων, προκειμένου να ανταλλάσσονται με Γερμανούς κρατούμενους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στην πραγματικότητα λίγοι μόνο Εβραίοι ανταλλάχτηκαν και από την άνοιξη του 1944 μεταφέρονταν εκεί και άλλοι κρατούμενοι (μη Εβραίοι). Προς το τέλος του πολέμου, το στρατόπεδο μεταβλήθηκε σε κέντρο υποδοχής επιζώντων από πορείες θανάτου από άλλα στρατόπεδα που βρίσκονταν πιο ανατολικά. Ο πληθυσμός υπερδιπλασιάστηκε από 15.000 τον Δεκέμβριο του 1944 σε 41.250 τον Μάρτιο του 1945. Λόγω του υπερπληθυσμού, του λιμού και των ασθενειών, η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα υψηλή (οι νεκροί υπολογίζονται συνολικά σε 37.000).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 278-281.
Μπούχενβαλτ (Buchenwald)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε το 1937 έξω από τη Βαϊμάρη (Weimar), αρχικά για 8.000 κρατούμενους, κυρίως Γερμανούς πολιτικούς κρατούμενους. Περιλάμβανε και κρεματόριο και οίκο ανοχής. Στο τέλος του πολέμου υπήρχαν 48.000 κρατούμενοι, από τους οποίους 28.000 εκκενώθηκαν και οδηγήθηκαν σε πορείες θανάτου. Το στρατόπεδο ελευθερώθηκε από τους Αμερικανούς στις 11 Απριλίου 1945. Συνολικά είχαν περάσει 239.000 αιχμάλωτοι, από τους οποίους πέθαναν οι 56.000.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I A (2009), 290-294.
Δημιουργήθηκε το 1937 έξω από τη Βαϊμάρη (Weimar), αρχικά για 8.000 κρατούμενους, κυρίως Γερμανούς πολιτικούς κρατούμενους. Περιλάμβανε και κρεματόριο και οίκο ανοχής. Στο τέλος του πολέμου υπήρχαν 48.000 κρατούμενοι, από τους οποίους 28.000 εκκενώθηκαν και οδηγήθηκαν σε πορείες θανάτου. Το στρατόπεδο ελευθερώθηκε από τους Αμερικανούς στις 11 Απριλίου 1945. Συνολικά είχαν περάσει 239.000 αιχμάλωτοι, από τους οποίους πέθαναν οι 56.000.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I A (2009), 290-294.
Μπράουνσβαϊγκ (Braunschweig)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 1944 ύστερα από αίτημα της επιχείρησης κατασκευής φορτηγών Büssing-NAG. 800 κρατούμενοι εργάστηκαν εκεί, από τους οποίους οι 300 βρήκαν τον θάνατο από πείνα, ασθένεια και κακομεταχείριση. Σε άλλο στρατόπεδο στην ίδια πόλη λειτουργούσε και εργοστάσιο κατασκευής καλύκων βλημάτων, όπου εργάστηκαν και Έλληνες αιχμάλωτοι.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1086-1087.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 1944 ύστερα από αίτημα της επιχείρησης κατασκευής φορτηγών Büssing-NAG. 800 κρατούμενοι εργάστηκαν εκεί, από τους οποίους οι 300 βρήκαν τον θάνατο από πείνα, ασθένεια και κακομεταχείριση. Σε άλλο στρατόπεδο στην ίδια πόλη λειτουργούσε και εργοστάσιο κατασκευής καλύκων βλημάτων, όπου εργάστηκαν και Έλληνες αιχμάλωτοι.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1086-1087.
Ν
Νάτσβαϊλερ-Στρούτχοφ (Natzweiler-Struthof)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε το 1941 στην προσαρτημένη στο Τρίτο Ράιχ Αλσατία, αρχικά με σκοπό την εξόρυξη ροζ γρανίτη και στη συνέχεια την εξυπηρέτηση της πολεμικής βιομηχανίας. Στο στρατόπεδο αυτό έγιναν και ιατρικά πειράματα και λειτουργούσε κρεματόριο. Συνολικά κρατήθηκαν εκεί 52.000 εκτοπισμένοι από 30 χώρες, από τους οποίους οι 17.000 βρήκαν τον θάνατο.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1004-1007.
Δημιουργήθηκε το 1941 στην προσαρτημένη στο Τρίτο Ράιχ Αλσατία, αρχικά με σκοπό την εξόρυξη ροζ γρανίτη και στη συνέχεια την εξυπηρέτηση της πολεμικής βιομηχανίας. Στο στρατόπεδο αυτό έγιναν και ιατρικά πειράματα και λειτουργούσε κρεματόριο. Συνολικά κρατήθηκαν εκεί 52.000 εκτοπισμένοι από 30 χώρες, από τους οποίους οι 17.000 βρήκαν τον θάνατο.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1004-1007.
Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε το 1937 ως παράρτημα του Ζάξενχαουζεν (Sachsenhausen) και αυτονομήθηκε το 1940. Εξελίχθηκε σε κεντρικό στρατόπεδο για όλη τη βορειοδυτική Γερμανία. Το 1945 υπήρχαν 104.000 κρατούμενοι στο κεντρικό στρατόπεδο και στα πολλά (πάνω από 75) υποστρατόπεδα, από τους οποίους οι 13.500 ήταν γυναίκες. Στις 19 Απριλίου του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ (Lübeck), τα οποία στις 3 Μαΐου 1945, λίγες μέρες πριν την απελευθέρωση, βομβαρδίστηκαν κατά λάθος από τη βρετανική αεροπορία. Πάνω από 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν (βλέπε επίσης Νόιστατ ιν Χόλσταϊν).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1074-1078.
Δημιουργήθηκε το 1937 ως παράρτημα του Ζάξενχαουζεν (Sachsenhausen) και αυτονομήθηκε το 1940. Εξελίχθηκε σε κεντρικό στρατόπεδο για όλη τη βορειοδυτική Γερμανία. Το 1945 υπήρχαν 104.000 κρατούμενοι στο κεντρικό στρατόπεδο και στα πολλά (πάνω από 75) υποστρατόπεδα, από τους οποίους οι 13.500 ήταν γυναίκες. Στις 19 Απριλίου του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ (Lübeck), τα οποία στις 3 Μαΐου 1945, λίγες μέρες πριν την απελευθέρωση, βομβαρδίστηκαν κατά λάθος από τη βρετανική αεροπορία. Πάνω από 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν (βλέπε επίσης Νόιστατ ιν Χόλσταϊν).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1074-1078.
Νόιστατ ιν Χόλσταϊν (Neustadt in Holstein)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μικρή πόλη στον κόλπο του Λύμπεκ, βορειοανατολικά του Αμβούργου. Στα τέλη Απριλίου του 1945 οι Ες Ες μετέφεραν 10.000 κρατούμενους του Νόιενγκαμε σε τέσσερα πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ. Στις 3 Μαΐου 1945, ώρες πριν την απελευθέρωση, η βρετανική αεροπορία βομβάρδισε τα δύο, νομίζοντας ότι ήταν γεμάτα Γερμανούς στρατιώτες. Περίπου 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν ή σκοτώθηκαν στη συνέχεια από τους Ες Ες. Ανάμεσα στα θύματα ήταν και τρεις Βολιώτες. Ένας άλλος Βολιώτης, ο Σταύρος Τζουμέρτης, γλύτωσε γιατί βρισκόταν σε ένα πλοίο που δεν βομβαρδίστηκε.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1165. Για την μαρτυρία του Τζουμέρτη, βλέπε εφημερίδα Ταχυδρόμος, 15 Απριλίου 1965.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μικρή πόλη στον κόλπο του Λύμπεκ, βορειοανατολικά του Αμβούργου. Στα τέλη Απριλίου του 1945 οι Ες Ες μετέφεραν 10.000 κρατούμενους του Νόιενγκαμε σε τέσσερα πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ. Στις 3 Μαΐου 1945, ώρες πριν την απελευθέρωση, η βρετανική αεροπορία βομβάρδισε τα δύο, νομίζοντας ότι ήταν γεμάτα Γερμανούς στρατιώτες. Περίπου 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν ή σκοτώθηκαν στη συνέχεια από τους Ες Ες. Ανάμεσα στα θύματα ήταν και τρεις Βολιώτες. Ένας άλλος Βολιώτης, ο Σταύρος Τζουμέρτης, γλύτωσε γιατί βρισκόταν σε ένα πλοίο που δεν βομβαρδίστηκε.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1165. Για την μαρτυρία του Τζουμέρτη, βλέπε εφημερίδα Ταχυδρόμος, 15 Απριλίου 1965.
Νταχάου (Dachau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης που δημιουργήθηκε το 1933 από τους Ναζί για πολιτικούς κρατούμενους αντίπαλους του Ναζισμού. Μέχρι το 1940 λειτούργησε ιδίως ως «αναμορφωτήριο» για αντιφρονούντες, αλλά και για άλλες «ανεπιθύμητες» για τους Ναζί κοινωνικές ομάδες (Μάρτυρες του Ιεχωβά, Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, κλπ.). Από το 1940 άρχισαν να μεταφέρονται εκτοπισμένοι Πολωνοί, Ρώσσοι, Γιουγκοσλάβοι. Η θανάτωση κρατουμένων του Νταχάου με αέρια άρχισε από το 1941 αρχικά στο Ινστιτούτο Ευθανασίας Χάρτχαϊμ (Hartheim) στην Αυστρία ή εντός του στρατοπέδου με θανατηφόρες ενέσεις. Το 1943 δημιουργήθηκε νέο κρεματόριο με 4 φούρνους. Στα δύο τελευταία χρόνια του πολέμου υπερδιπλασιάστηκαν τα παραρτήματα, φτάνοντας τα 170, κυρίως για καταναγκαστική εργασία στην πολεμική βιομηχανία. Συνολικά πέρασαν 206.000 κρατούμενοι από το Νταχάου. 15.000 πέθαναν από τύφο λίγο πριν την απελευθέρωση. Σύμφωνα με μια πηγή, 1080 Έλληνες πέρασαν από το Νταχάου, από τους οποίους επέζησαν οι 660.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 442-447.
Το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης που δημιουργήθηκε το 1933 από τους Ναζί για πολιτικούς κρατούμενους αντίπαλους του Ναζισμού. Μέχρι το 1940 λειτούργησε ιδίως ως «αναμορφωτήριο» για αντιφρονούντες, αλλά και για άλλες «ανεπιθύμητες» για τους Ναζί κοινωνικές ομάδες (Μάρτυρες του Ιεχωβά, Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, κλπ.). Από το 1940 άρχισαν να μεταφέρονται εκτοπισμένοι Πολωνοί, Ρώσσοι, Γιουγκοσλάβοι. Η θανάτωση κρατουμένων του Νταχάου με αέρια άρχισε από το 1941 αρχικά στο Ινστιτούτο Ευθανασίας Χάρτχαϊμ (Hartheim) στην Αυστρία ή εντός του στρατοπέδου με θανατηφόρες ενέσεις. Το 1943 δημιουργήθηκε νέο κρεματόριο με 4 φούρνους. Στα δύο τελευταία χρόνια του πολέμου υπερδιπλασιάστηκαν τα παραρτήματα, φτάνοντας τα 170, κυρίως για καταναγκαστική εργασία στην πολεμική βιομηχανία. Συνολικά πέρασαν 206.000 κρατούμενοι από το Νταχάου. 15.000 πέθαναν από τύφο λίγο πριν την απελευθέρωση. Σύμφωνα με μια πηγή, 1080 Έλληνες πέρασαν από το Νταχάου, από τους οποίους επέζησαν οι 660.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 442-447.
Ντόρα Μίτελμπαου (Dora Mittelbau)
Παράρτημα του: Μπούχενβαλτ (Buchenwald)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Αρχικά ήταν παράρτημα του Μπούχενβαλτ που δημιουργήθηκε στις 28 Αυγούστου 1943 ως υπόγειο εργοστάσιο για τη δημιουργία πυραύλων V-2. Τον Οκτώβριο του 1944 αυτονομήθηκε ως Mittelbau (Dora) με 40 υποστρατόπεδα και 40.000 κρατούμενους. Οι συνθήκες εργασίας στις υπόγειες στοές ήταν εξοντωτικές και η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα μεγάλη.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 966-1002.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Αρχικά ήταν παράρτημα του Μπούχενβαλτ που δημιουργήθηκε στις 28 Αυγούστου 1943 ως υπόγειο εργοστάσιο για τη δημιουργία πυραύλων V-2. Τον Οκτώβριο του 1944 αυτονομήθηκε ως Mittelbau (Dora) με 40 υποστρατόπεδα και 40.000 κρατούμενους. Οι συνθήκες εργασίας στις υπόγειες στοές ήταν εξοντωτικές και η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα μεγάλη.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 966-1002.
Ό
Όμπερχαουζεν Στέρκραντε (Oberhausen Sterkrade)
Παράρτημα του: Ζάξενχαουζεν (Sachenhausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στρατόπεδο σε εργατική συνοικία της πόλης Βεστφαλίας Όμπερχαουζεν (Oberhausen), όπου οι αιχμάλωτοι εργάζονταν σε δημόσια έργα ή σε εργοστάσια της περιοχής. Ανάμεσά τους και τέσσερις Μαγνησιώτες.
Νίτσα Κολιού, Άγνωστες πτυχές της Κατοχής και της Αντίστασης 1941-1944, τόμος Β (1985), 1219.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στρατόπεδο σε εργατική συνοικία της πόλης Βεστφαλίας Όμπερχαουζεν (Oberhausen), όπου οι αιχμάλωτοι εργάζονταν σε δημόσια έργα ή σε εργοστάσια της περιοχής. Ανάμεσά τους και τέσσερις Μαγνησιώτες.
Νίτσα Κολιού, Άγνωστες πτυχές της Κατοχής και της Αντίστασης 1941-1944, τόμος Β (1985), 1219.
Ρ
Ράβενσμπρυκ (Ravensbrück)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Το κυριότερο στρατόπεδο γυναικών στο Τρίτο Ράιχ, που λειτούργησε από το 1939, δίπλα στο χωριό Φίρστενμπεργκ (Fürstenberg), 60 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Βερολίνου. Συνολικά 123.000 γυναίκες από πάνω από 40 χώρες πέρασαν από εκεί και γύρω στις 25.000 βρήκαν το θάνατο. Ένα μικρό τμήμα για άντρες και ένα τμήμα για ανήλικα παιδιά προστέθηκαν αργότερα. Τα παραρτήματα ήταν πάνω από 30. Ο αριθμός κρατούμενων αυξήθηκε απότομα το 1944 σε πάνω από 70.000 λόγω των αναγκών εργατικού δυναμικού για την πολεμική βιομηχανία αλλά και λόγω της εκκένωσης του γκέτου της Βαρσοβίας. Γινόταν ιατρικά πειράματα και εφαρμόζονταν προγράμματα μαζικής θανάτωσης, αρχικά αλλού (στο Χάρτχαϊμ και στο Άουσβιτς) και στους τελευταίους μήνες του πολέμου στον θάλαμο αερίων του στρατοπέδου. Η Μαρία Τσισκάκη στο βιβλίο Ελληνίδες στα ναζιστικά στρατόπεδα (2001) περιγράφει την αποστολή 61 γυναικών από το Χαϊδάρι στις φυλακές Μπάνιτσα στο Βελιγράδι, στο Άουσβιτς και μετά στο Ράβενσμπρυκ.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1187-1191.
Το κυριότερο στρατόπεδο γυναικών στο Τρίτο Ράιχ, που λειτούργησε από το 1939, δίπλα στο χωριό Φίρστενμπεργκ (Fürstenberg), 60 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Βερολίνου. Συνολικά 123.000 γυναίκες από πάνω από 40 χώρες πέρασαν από εκεί και γύρω στις 25.000 βρήκαν το θάνατο. Ένα μικρό τμήμα για άντρες και ένα τμήμα για ανήλικα παιδιά προστέθηκαν αργότερα. Τα παραρτήματα ήταν πάνω από 30. Ο αριθμός κρατούμενων αυξήθηκε απότομα το 1944 σε πάνω από 70.000 λόγω των αναγκών εργατικού δυναμικού για την πολεμική βιομηχανία αλλά και λόγω της εκκένωσης του γκέτου της Βαρσοβίας. Γινόταν ιατρικά πειράματα και εφαρμόζονταν προγράμματα μαζικής θανάτωσης, αρχικά αλλού (στο Χάρτχαϊμ και στο Άουσβιτς) και στους τελευταίους μήνες του πολέμου στον θάλαμο αερίων του στρατοπέδου. Η Μαρία Τσισκάκη στο βιβλίο Ελληνίδες στα ναζιστικά στρατόπεδα (2001) περιγράφει την αποστολή 61 γυναικών από το Χαϊδάρι στις φυλακές Μπάνιτσα στο Βελιγράδι, στο Άουσβιτς και μετά στο Ράβενσμπρυκ.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1187-1191.
Ράινε (Rheine)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πόλη της Βεστφαλίας με αεροδρόμιο, στο οποίο το φθινόπωρο του 1944 μεταφέρθηκαν για καταναγκαστική εργασία Έλληνες αιχμάλωτοι από το στρατόπεδο Μπάτχορν.
Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Αρχείο Πρωτοδικείου Βόλου, «Αποφάσεις Ναζισμού», ενδεικτικά 356/31-1-1962, 487/28-2-1962, 355/31-1-1962.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πόλη της Βεστφαλίας με αεροδρόμιο, στο οποίο το φθινόπωρο του 1944 μεταφέρθηκαν για καταναγκαστική εργασία Έλληνες αιχμάλωτοι από το στρατόπεδο Μπάτχορν.
Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Αρχείο Πρωτοδικείου Βόλου, «Αποφάσεις Ναζισμού», ενδεικτικά 356/31-1-1962, 487/28-2-1962, 355/31-1-1962.
Σ
Σουλμόνα (Sulmona)
Κατηγορία: Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Λειτούργησε από το 1940 ως στρατόπεδο αρ. 78 για περίπου 3.000 αιχμαλώτους πολέμου, κυρίως Βρετανούς, μεταξύ των οποίων και ο γνωστός ανθρωπολόγος Jack Goody. Το στρατόπεδο στεγαζόταν σε κτίρια της Μονής Αγίου Πνεύματος (Abbazia di Santo Spirito), κοντά στην πόλη Σουλμόνα, σε ορεινή περιοχή ανατολικά της Ρώμης. Σε αυτό το στρατόπεδο κρατήθηκαν και Έλληνες ναυτικοί των Σποράδων, οι οποίοι είχαν βοηθήσει στρατιωτικούς των συμμαχικών δυνάμεων να φύγουν για τη Μέση Ανατολή.
Λειτούργησε από το 1940 ως στρατόπεδο αρ. 78 για περίπου 3.000 αιχμαλώτους πολέμου, κυρίως Βρετανούς, μεταξύ των οποίων και ο γνωστός ανθρωπολόγος Jack Goody. Το στρατόπεδο στεγαζόταν σε κτίρια της Μονής Αγίου Πνεύματος (Abbazia di Santo Spirito), κοντά στην πόλη Σουλμόνα, σε ορεινή περιοχή ανατολικά της Ρώμης. Σε αυτό το στρατόπεδο κρατήθηκαν και Έλληνες ναυτικοί των Σποράδων, οι οποίοι είχαν βοηθήσει στρατιωτικούς των συμμαχικών δυνάμεων να φύγουν για τη Μέση Ανατολή.
Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Στη διάρκεια της Ιταλικής Κατοχής (1941-1943) Έλληνες αντιστασιακοί στάλθηκαν και σε στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία, με βαριές ποινές που τους επιβλήθηκαν από ιταλικά στρατοδικεία στην Ελλάδα. Το καθεστώς του Μουσολίνι έστελνε από το 1926 τους πολιτικούς αντιπάλους σε τόπους εξορίας εντός ιταλικών συνόρων. Στρατόπεδα συγκέντρωσης και στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου δημιουργήθηκαν μόνο με την έναρξη του Β΄Παγκόσμιου Πολέμου, περίπου 50 στρατόπεδα κυρίως στην κεντρική και νότια Ιταλία. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας (8 Σεπτεμβρίου 1943), αυτά τέθηκαν υπό γερμανικό έλεγχο. Όσοι αιχμάλωτοι δεν κατάφεραν να δραπετεύσουν, στάλθηκαν σε στρατόπεδα του Τρίτου Ράιχ, ενώ οι Εβραίοι που είχαν συλληφθεί, στάλθηκαν στα στρατόπεδα θανάτου. Ακολουθούν πληροφορίες για τα ιταλικά στρατόπεδα στα οποία κρατήθηκαν όμηροι από τη Μαγνησία.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 391-393
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 391-393
Τ
Τζέλε (Celle)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πόλη της Βόρειας Γερμανίας κοντά στο Αννόβερο (Hannover). Στις 7-8 Απριλίου 1945 πάνω από 3.000 αιχμάλωτοι που μεταφέρονταν με τραίνο από το στρατόπεδο Νόιενγκαμε, χτυπήθηκαν από συμμαχικό βομβαρδισμό στον σταθμό της πόλης αυτής και οι περισσότεροι σκοτώθηκαν. Όσοι επέζησαν, δολοφονήθηκαν από τους Ες Ες και Γερμανούς κατοίκους. Στο Τζέλε συγκεντρώθηκαν πολλοί Έλληνες μετά την απελευθέρωση για να οργανωθεί η επιστροφή στην πατρίδα.
Χώρος μνήμης στρατοπέδου Νόιενγκαμε.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Πόλη της Βόρειας Γερμανίας κοντά στο Αννόβερο (Hannover). Στις 7-8 Απριλίου 1945 πάνω από 3.000 αιχμάλωτοι που μεταφέρονταν με τραίνο από το στρατόπεδο Νόιενγκαμε, χτυπήθηκαν από συμμαχικό βομβαρδισμό στον σταθμό της πόλης αυτής και οι περισσότεροι σκοτώθηκαν. Όσοι επέζησαν, δολοφονήθηκαν από τους Ες Ες και Γερμανούς κατοίκους. Στο Τζέλε συγκεντρώθηκαν πολλοί Έλληνες μετά την απελευθέρωση για να οργανωθεί η επιστροφή στην πατρίδα.
Χώρος μνήμης στρατοπέδου Νόιενγκαμε.
Φ
Φάλκενζε (Falkensee)
Παράρτημα του: Ζάξενχαουζεν (Sachenhausen)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στρατόπεδο που δημιουργήθηκε το Μάρτιο του 1943 έξω από το Βερολίνο, από την επιχείρηση DEMAG (κατασκευής μηχανών και οχημάτων) και λειτούργησε από τον Οκτώβριο του 1943 ως τεράστιο συγκρότημα πολεμικής βιομηχανίας. Οι αιχμάλωτοι εργάζονταν υπό απάνθρωπες συνθήκες και η θνησιμότητα ήταν μεγάλη.
USHΜΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1299.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Στρατόπεδο που δημιουργήθηκε το Μάρτιο του 1943 έξω από το Βερολίνο, από την επιχείρηση DEMAG (κατασκευής μηχανών και οχημάτων) και λειτούργησε από τον Οκτώβριο του 1943 ως τεράστιο συγκρότημα πολεμικής βιομηχανίας. Οι αιχμάλωτοι εργάζονταν υπό απάνθρωπες συνθήκες και η θνησιμότητα ήταν μεγάλη.
USHΜΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1299.
Φερραμόντι ντι Τάρσια (Ferramonti di Tarsia)
Κατηγορία: Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Μεγάλο στρατόπεδο που δημιουργήθηκε το 1940 βόρεια της πόλης Κοζέντζα (Cosenza) της Καλαβρίας, στη νότια Ιταλία, με αρχικό σκοπό την κράτηση ξένων και Ιταλών Εβραίων υπό την επιτήρηση του ιταλικού Υπουργείου Εσωτερικών. Συνολικά, μέχρι το 1943 κρατήθηκαν εκεί 3.823 Εβραίοι, αλλά και μη Εβραίοι πολιτικοί κρατούμενοι, μεταξύ αυτών και Έλληνες. Τη φρούρηση είχαν αναλάβει ντόπιοι φασίστες εθελοντές. Οι συνθήκες κράτησης ήταν υποφερτές: η θνησιμότητα ήταν χαμηλή, λειτουργούσαν 3 συναγωγές, ένα σχολείο και ένας παιδικός σταθμός, και οι κρατούμενοι ανέπτυσσαν πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες. Το στρατόπεδο απελευθερώθηκε από τους Βρετανούς στις 14 Σεπτεμβρίου 1943.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 424-426
Μεγάλο στρατόπεδο που δημιουργήθηκε το 1940 βόρεια της πόλης Κοζέντζα (Cosenza) της Καλαβρίας, στη νότια Ιταλία, με αρχικό σκοπό την κράτηση ξένων και Ιταλών Εβραίων υπό την επιτήρηση του ιταλικού Υπουργείου Εσωτερικών. Συνολικά, μέχρι το 1943 κρατήθηκαν εκεί 3.823 Εβραίοι, αλλά και μη Εβραίοι πολιτικοί κρατούμενοι, μεταξύ αυτών και Έλληνες. Τη φρούρηση είχαν αναλάβει ντόπιοι φασίστες εθελοντές. Οι συνθήκες κράτησης ήταν υποφερτές: η θνησιμότητα ήταν χαμηλή, λειτουργούσαν 3 συναγωγές, ένα σχολείο και ένας παιδικός σταθμός, και οι κρατούμενοι ανέπτυσσαν πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες. Το στρατόπεδο απελευθερώθηκε από τους Βρετανούς στις 14 Σεπτεμβρίου 1943.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 424-426
Φιούμε (Fiume)
Κατηγορία: Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Μικρό προσωρινό στρατόπεδο διέλευσης για ξένους αιχμαλώτους πολέμου, που δημιουργήθηκε το 1941 στην πόλη Ρυέκα της Κροατίας, υπό ιταλική κατοχή από το 1926 έως το 1943. Κυρίως όμως κρατήθηκαν εκεί Γιουγκοσλάβοι πολίτες, άμαχοι και αντάρτες, εν αναμονή της προώθησής τους σε άλλα στρατόπεδα της Ιταλίας. Στο στρατόπεδο αυτό κρατήθηκε προσωρινά και μια αποστολή Ελλήνων τον Απρίλιο του 1942, μεταξύ αυτών βρίσκονταν και Μαγνησιώτες αντιστασιακοί.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 427. Νίτσα Κολιού, Άγνωστες πτυχές της Κατοχής και της Αντίστασης 1941-1944, τόμος Β (1985), 1216-1219.
Μικρό προσωρινό στρατόπεδο διέλευσης για ξένους αιχμαλώτους πολέμου, που δημιουργήθηκε το 1941 στην πόλη Ρυέκα της Κροατίας, υπό ιταλική κατοχή από το 1926 έως το 1943. Κυρίως όμως κρατήθηκαν εκεί Γιουγκοσλάβοι πολίτες, άμαχοι και αντάρτες, εν αναμονή της προώθησής τους σε άλλα στρατόπεδα της Ιταλίας. Στο στρατόπεδο αυτό κρατήθηκε προσωρινά και μια αποστολή Ελλήνων τον Απρίλιο του 1942, μεταξύ αυτών βρίσκονταν και Μαγνησιώτες αντιστασιακοί.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 427. Νίτσα Κολιού, Άγνωστες πτυχές της Κατοχής και της Αντίστασης 1941-1944, τόμος Β (1985), 1216-1219.
Φλόσενμπυργκ (Flossenbürg)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Το στρατόπεδο δημιουργήθηκε το 1938 κοντά στα τσεχικά σύνορα, αρχικά για ποινικούς, «αντικοινωνικά στοιχεία» και ομοφυλόφιλους. Πολιτικοί κρατούμενοι κρατήθηκαν εκεί από το 1939. Το καλοκαίρι του 1943 είχε περίπου 4.000 κρατούμενους, ενώ ο πληθυσμός του αυξήθηκε ραγδαία το 1944, με πάνω από 90 παραρτήματα. Στις αρχές του 1945 είχε 40.000 κρατούμενους, οι 11.000 ήταν γυναίκες. Περίπου 30.000 πέθαναν εκεί λόγω ασθενειών, ασιτίας ή στην πορεία θανάτου προς το Νταχάου που ξεκίνησε στις 15 Απριλίου 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 560-565.
Το στρατόπεδο δημιουργήθηκε το 1938 κοντά στα τσεχικά σύνορα, αρχικά για ποινικούς, «αντικοινωνικά στοιχεία» και ομοφυλόφιλους. Πολιτικοί κρατούμενοι κρατήθηκαν εκεί από το 1939. Το καλοκαίρι του 1943 είχε περίπου 4.000 κρατούμενους, ενώ ο πληθυσμός του αυξήθηκε ραγδαία το 1944, με πάνω από 90 παραρτήματα. Στις αρχές του 1945 είχε 40.000 κρατούμενους, οι 11.000 ήταν γυναίκες. Περίπου 30.000 πέθαναν εκεί λόγω ασθενειών, ασιτίας ή στην πορεία θανάτου προς το Νταχάου που ξεκίνησε στις 15 Απριλίου 1945.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 560-565.
Φόσολι (Fossoli)
Κατηγορία: Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Το στρατόπεδο βρισκόταν βόρεια της πόλης Μόντενα στην κεντρική Ιταλία. Δημιουργήθηκε από τον ιταλικό στρατό το 1942 αρχικά ως στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου, κυρίως για Βρετανούς στρατιωτικούς. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, και κυρίως από το Δεκέμβριο 1943, λειτούργησε ως στρατόπεδο συγκέντρωσης υπό την ευθύνη της Ιταλικής Κοινωνικής Δημοκρατίας (Repubblica Sociale Italiana) με αρχηγό τον Μουσολίνι. Ήταν το κύριο στρατόπεδο διέλευσης προς τη ναζιστική Γερμανία. Από το Φόσολι ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 1944 και οι αποστολές Εβραίων προς τα στρατόπεδα εξόντωσης στην Πολωνία. Ανάμεσά τους και ο γνωστός Ιταλοεβραίος Πρίμο Λέβι.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 430-431
Το στρατόπεδο βρισκόταν βόρεια της πόλης Μόντενα στην κεντρική Ιταλία. Δημιουργήθηκε από τον ιταλικό στρατό το 1942 αρχικά ως στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου, κυρίως για Βρετανούς στρατιωτικούς. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, και κυρίως από το Δεκέμβριο 1943, λειτούργησε ως στρατόπεδο συγκέντρωσης υπό την ευθύνη της Ιταλικής Κοινωνικής Δημοκρατίας (Repubblica Sociale Italiana) με αρχηγό τον Μουσολίνι. Ήταν το κύριο στρατόπεδο διέλευσης προς τη ναζιστική Γερμανία. Από το Φόσολι ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 1944 και οι αποστολές Εβραίων προς τα στρατόπεδα εξόντωσης στην Πολωνία. Ανάμεσά τους και ο γνωστός Ιταλοεβραίος Πρίμο Λέβι.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. III (2018), 430-431