Στρατόπεδα
Σύντομη περιγραφή των στρατοπέδων του Τρίτου Ράιχ και της φασιστικής Ιταλίας στα οποία κρατήθηκαν στην περίοδο 1941-1945 εκτοπισμένοι από τη Μαγνησία και για τα οποία στάθηκε δυνατόν να εντοπιστούν πληροφορίες. Τα στρατόπεδα διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες:
• Στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου
• Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
• Στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης
• Στρατόπεδα στη φασιστική Ιταλία
Ν
Νάτσβαϊλερ-Στρούτχοφ (Natzweiler-Struthof)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε το 1941 στην προσαρτημένη στο Τρίτο Ράιχ Αλσατία, αρχικά με σκοπό την εξόρυξη ροζ γρανίτη και στη συνέχεια την εξυπηρέτηση της πολεμικής βιομηχανίας. Στο στρατόπεδο αυτό έγιναν και ιατρικά πειράματα και λειτουργούσε κρεματόριο. Συνολικά κρατήθηκαν εκεί 52.000 εκτοπισμένοι από 30 χώρες, από τους οποίους οι 17.000 βρήκαν τον θάνατο.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1004-1007.
Δημιουργήθηκε το 1941 στην προσαρτημένη στο Τρίτο Ράιχ Αλσατία, αρχικά με σκοπό την εξόρυξη ροζ γρανίτη και στη συνέχεια την εξυπηρέτηση της πολεμικής βιομηχανίας. Στο στρατόπεδο αυτό έγιναν και ιατρικά πειράματα και λειτουργούσε κρεματόριο. Συνολικά κρατήθηκαν εκεί 52.000 εκτοπισμένοι από 30 χώρες, από τους οποίους οι 17.000 βρήκαν τον θάνατο.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1004-1007.
Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Δημιουργήθηκε το 1937 ως παράρτημα του Ζάξενχαουζεν (Sachsenhausen) και αυτονομήθηκε το 1940. Εξελίχθηκε σε κεντρικό στρατόπεδο για όλη τη βορειοδυτική Γερμανία. Το 1945 υπήρχαν 104.000 κρατούμενοι στο κεντρικό στρατόπεδο και στα πολλά (πάνω από 75) υποστρατόπεδα, από τους οποίους οι 13.500 ήταν γυναίκες. Στις 19 Απριλίου του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ (Lübeck), τα οποία στις 3 Μαΐου 1945, λίγες μέρες πριν την απελευθέρωση, βομβαρδίστηκαν κατά λάθος από τη βρετανική αεροπορία. Πάνω από 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν (βλέπε επίσης Νόιστατ ιν Χόλσταϊν).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1074-1078.
Δημιουργήθηκε το 1937 ως παράρτημα του Ζάξενχαουζεν (Sachsenhausen) και αυτονομήθηκε το 1940. Εξελίχθηκε σε κεντρικό στρατόπεδο για όλη τη βορειοδυτική Γερμανία. Το 1945 υπήρχαν 104.000 κρατούμενοι στο κεντρικό στρατόπεδο και στα πολλά (πάνω από 75) υποστρατόπεδα, από τους οποίους οι 13.500 ήταν γυναίκες. Στις 19 Απριλίου του 1945 το στρατόπεδο εκκενώθηκε και οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ (Lübeck), τα οποία στις 3 Μαΐου 1945, λίγες μέρες πριν την απελευθέρωση, βομβαρδίστηκαν κατά λάθος από τη βρετανική αεροπορία. Πάνω από 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν (βλέπε επίσης Νόιστατ ιν Χόλσταϊν).
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1074-1078.
Νόιστατ ιν Χόλσταϊν (Neustadt in Holstein)
Παράρτημα του: Νόιενγκαμε (Neuengamme)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μικρή πόλη στον κόλπο του Λύμπεκ, βορειοανατολικά του Αμβούργου. Στα τέλη Απριλίου του 1945 οι Ες Ες μετέφεραν 10.000 κρατούμενους του Νόιενγκαμε σε τέσσερα πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ. Στις 3 Μαΐου 1945, ώρες πριν την απελευθέρωση, η βρετανική αεροπορία βομβάρδισε τα δύο, νομίζοντας ότι ήταν γεμάτα Γερμανούς στρατιώτες. Περίπου 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν ή σκοτώθηκαν στη συνέχεια από τους Ες Ες. Ανάμεσα στα θύματα ήταν και τρεις Βολιώτες. Ένας άλλος Βολιώτης, ο Σταύρος Τζουμέρτης, γλύτωσε γιατί βρισκόταν σε ένα πλοίο που δεν βομβαρδίστηκε.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1165. Για την μαρτυρία του Τζουμέρτη, βλέπε εφημερίδα Ταχυδρόμος, 15 Απριλίου 1965.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Μικρή πόλη στον κόλπο του Λύμπεκ, βορειοανατολικά του Αμβούργου. Στα τέλη Απριλίου του 1945 οι Ες Ες μετέφεραν 10.000 κρατούμενους του Νόιενγκαμε σε τέσσερα πλοία στον κόλπο του Λύμπεκ. Στις 3 Μαΐου 1945, ώρες πριν την απελευθέρωση, η βρετανική αεροπορία βομβάρδισε τα δύο, νομίζοντας ότι ήταν γεμάτα Γερμανούς στρατιώτες. Περίπου 7.000 κρατούμενοι πνίγηκαν ή σκοτώθηκαν στη συνέχεια από τους Ες Ες. Ανάμεσα στα θύματα ήταν και τρεις Βολιώτες. Ένας άλλος Βολιώτης, ο Σταύρος Τζουμέρτης, γλύτωσε γιατί βρισκόταν σε ένα πλοίο που δεν βομβαρδίστηκε.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 1165. Για την μαρτυρία του Τζουμέρτη, βλέπε εφημερίδα Ταχυδρόμος, 15 Απριλίου 1965.
Νταχάου (Dachau)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης που δημιουργήθηκε το 1933 από τους Ναζί για πολιτικούς κρατούμενους αντίπαλους του Ναζισμού. Μέχρι το 1940 λειτούργησε ιδίως ως «αναμορφωτήριο» για αντιφρονούντες, αλλά και για άλλες «ανεπιθύμητες» για τους Ναζί κοινωνικές ομάδες (Μάρτυρες του Ιεχωβά, Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, κλπ.). Από το 1940 άρχισαν να μεταφέρονται εκτοπισμένοι Πολωνοί, Ρώσσοι, Γιουγκοσλάβοι. Η θανάτωση κρατουμένων του Νταχάου με αέρια άρχισε από το 1941 αρχικά στο Ινστιτούτο Ευθανασίας Χάρτχαϊμ (Hartheim) στην Αυστρία ή εντός του στρατοπέδου με θανατηφόρες ενέσεις. Το 1943 δημιουργήθηκε νέο κρεματόριο με 4 φούρνους. Στα δύο τελευταία χρόνια του πολέμου υπερδιπλασιάστηκαν τα παραρτήματα, φτάνοντας τα 170, κυρίως για καταναγκαστική εργασία στην πολεμική βιομηχανία. Συνολικά πέρασαν 206.000 κρατούμενοι από το Νταχάου. 15.000 πέθαναν από τύφο λίγο πριν την απελευθέρωση. Σύμφωνα με μια πηγή, 1080 Έλληνες πέρασαν από το Νταχάου, από τους οποίους επέζησαν οι 660.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 442-447.
Το πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης που δημιουργήθηκε το 1933 από τους Ναζί για πολιτικούς κρατούμενους αντίπαλους του Ναζισμού. Μέχρι το 1940 λειτούργησε ιδίως ως «αναμορφωτήριο» για αντιφρονούντες, αλλά και για άλλες «ανεπιθύμητες» για τους Ναζί κοινωνικές ομάδες (Μάρτυρες του Ιεχωβά, Εβραίοι, ομοφυλόφιλοι, κλπ.). Από το 1940 άρχισαν να μεταφέρονται εκτοπισμένοι Πολωνοί, Ρώσσοι, Γιουγκοσλάβοι. Η θανάτωση κρατουμένων του Νταχάου με αέρια άρχισε από το 1941 αρχικά στο Ινστιτούτο Ευθανασίας Χάρτχαϊμ (Hartheim) στην Αυστρία ή εντός του στρατοπέδου με θανατηφόρες ενέσεις. Το 1943 δημιουργήθηκε νέο κρεματόριο με 4 φούρνους. Στα δύο τελευταία χρόνια του πολέμου υπερδιπλασιάστηκαν τα παραρτήματα, φτάνοντας τα 170, κυρίως για καταναγκαστική εργασία στην πολεμική βιομηχανία. Συνολικά πέρασαν 206.000 κρατούμενοι από το Νταχάου. 15.000 πέθαναν από τύφο λίγο πριν την απελευθέρωση. Σύμφωνα με μια πηγή, 1080 Έλληνες πέρασαν από το Νταχάου, από τους οποίους επέζησαν οι 660.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Α (2009), 442-447.
Ντόρα Μίτελμπαου (Dora Mittelbau)
Παράρτημα του: Μπούχενβαλτ (Buchenwald)
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Αρχικά ήταν παράρτημα του Μπούχενβαλτ που δημιουργήθηκε στις 28 Αυγούστου 1943 ως υπόγειο εργοστάσιο για τη δημιουργία πυραύλων V-2. Τον Οκτώβριο του 1944 αυτονομήθηκε ως Mittelbau (Dora) με 40 υποστρατόπεδα και 40.000 κρατούμενους. Οι συνθήκες εργασίας στις υπόγειες στοές ήταν εξοντωτικές και η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα μεγάλη.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 966-1002.
Κατηγορία: Στρατόπεδα συγκέντρωσης / εργασίας
Αρχικά ήταν παράρτημα του Μπούχενβαλτ που δημιουργήθηκε στις 28 Αυγούστου 1943 ως υπόγειο εργοστάσιο για τη δημιουργία πυραύλων V-2. Τον Οκτώβριο του 1944 αυτονομήθηκε ως Mittelbau (Dora) με 40 υποστρατόπεδα και 40.000 κρατούμενους. Οι συνθήκες εργασίας στις υπόγειες στοές ήταν εξοντωτικές και η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα μεγάλη.
USHMΜ, Encyclopedia of Camps and Ghettos, vol. I Β (2009), 966-1002.